Hội chứng căng trương lực catatonia là một rối loạn tâm thần hiếm gặp, ảnh hưởng đến khả năng di chuyển, giao tiếp và phản ứng của người bệnh. Người bệnh có thể sững sờ, kích động hoặc sốt cao. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và các cách điều trị hội chứng căng trương lực qua bài viết dưới đây nhé!
1Hội chứng căng trương lực catatonia là gì?
Hội chứng căng trương lực catatonia là một rối loạn tâm thần và thần kinh gây ra những bất thường về vận động, giao tiếp và phản ứng của người bệnh.
Người bị hội chứng này có thể có các triệu chứng như sững sờ (người bệnh không di chuyển, nói hay phản ứng với kích thích bên ngoài), một số bệnh nhân khác có thể lặp lại những hành động vô nghĩa và có hành vi bạo lực.
Hội chứng căng trương lực catatonia được phân loại thành ba loại dựa vào biểu hiện của người bệnh:[1]
- Catatonia dạng chậm: Là dạng phổ biến nhất, khiến người bệnh vận động chậm. Người bệnh có thể nhìn chằm chằm vào khoảng không và im lặng.
- Catatonia phấn khích: Là loại khiến người bệnh vận động quá mức và kích động. Người bệnh có thể không ngừng di chuyển và có những hành vi hung hăng với người khác.
- Catatonia ác tính: Là loại hiếm gặp nhưng nguy hiểm nhất, khiến người bệnh có những triệu chứng nghiêm trọng như sốt cao, nhịp tim nhanh, huyết áp cao, co giật.
Hội chứng căng trương lực catatonia là tình trạng tâm thần và thần kinh
2Nguyên nhân
Nguyên nhân của hội chứng căng trương lực catatonia chưa được biết rõ. Các nhà nghiên cứu cho rằng có sự gián đoạn hoạt động của một số bộ phận bên trong não bộ, đặc biệt là các vùng liên quan đến vận động và cảm xúc. Có một số yếu tố có thể gây ra hoặc làm tăng nguy cơ mắc hội chứng này bao gồm:[1]
Các rối loạn tâm thần có thể làm tăng nguy cơ mắc hội chứng này
3Triệu chứng
Triệu chứng của hội chứng căng trương lực catatonia có thể khác nhau ở mỗi người. Tùy thuộc vào loại hội chứng mà người bệnh mắc phải có thể có các biểu hiện khác nhau:
- Không phản ứng với người khác hoặc môi trường xung quanh.
- Không nói hoặc nói rất ít.
- Giữ nguyên một tư thế cơ thể kỳ lạ hoặc khó thay đổi.
- Phủ định hoặc chống lại các yêu cầu, mệnh lệnh từ người khác.
- Kích động, bạo lực hoặc tự gây tổn thương cho bản thân.
- Di chuyển lặp đi lặp lại một cách vô nghĩa hoặc không có mục đích như đi qua đi lại, nhảy lên xuống
- Nhại lại lời hoặc động tác của người khác.
- Cảm giác buồn bã, mất hứng thú, cảm giác vô dụng, tội lỗi, mệt mỏi, khó tập trung, suy nghĩ tự tử hoặc chết.
- Tăng hoặc giảm cân đột ngột, sự thay đổi khẩu vị, khó ngủ, khó ra khỏi giường
Người mắc hội chứng căng trương lực catatonia có thể tự gây tổn thương cho bản thân
4Biến chứng nguy hiểm
Hội chứng căng trương lực catatonia có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời. Một số biến chứng phổ biến là:[2]
- Suy dinh dưỡng: Do người bệnh không ăn uống đầy đủ hoặc không ăn uống gì cả, họ có thể mắc các rối loạn về dinh dưỡng như thiếu vitamin và khoáng chất, protein, hay mất nước.
- Nhiễm trùng: Bệnh nhân không vệ sinh cá nhân hoặc không đi tiểu tiện hay đại tiện đúng cách, họ có thể mắc các bệnh nhiễm trùng như viêm niệu đạo, viêm phổi...
- Chấn thương: Người bệnh có những hành vi kích động hoặc bạo lực, họ có thể tự làm tổn thương bản thân hoặc người khác. Họ có thể gây ra các vết thương, vết bầm tím, gãy xương, chảy máu, hoặc thậm chí tử vong.
5Chẩn đoán
Cách chẩn đoán hội chứng căng trương lực catatonia bao gồm hai bước chính: đánh giá lâm sàng và cận lâm sàng.
Đánh giá lâm sàng là bước quan trọng để xác định loại và mức độ của hội chứng căng trương lực catatonia. Bác sĩ sẽ tiến hành một số bài kiểm tra để đánh giá các triệu chứng của người bệnh. Một trong những bài kiểm tra phổ biến là thang đánh giá Bush-Francis (Bush-Francis Catatonia Rating Scale)
Thang đánh giá Bush-Francis
Thang đánh giá Bush-Francis Catatonia gồm 23 mục liên quan đến các biểu hiện của hội chứng này. Mỗi mục được cho điểm từ 0 đến 3, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Tổng điểm càng cao, mức độ của hội chứng càng nặng.
- Điểm 0: Không có triệu chứng hoặc rất nhẹ.
- Điểm 3: Có triệu chứng nghiêm trọng và diễn ra liên tục.
Cận lâm sàng
Ngoài Thang đánh giá Bush-Francis Catatonia, bác sĩ cũng có thể sử dụng các phương pháp cận lâm sàng khác để loại trừ hoặc xác định các nguyên nhân gây ra hội chứng căng trương lực catatonia. Một số phương pháp cận lâm sàng thường được sử dụng là[3]:
- Hình ảnh học: Bác sĩ có thể dùng chụp cắt lớp vi tính CT hoặc cộng hưởng từ MRI để quét não của người bệnh, kiểm tra xem có u não, viêm não, tổn thương não hay không.
- Xét nghiệm máu: Bác sĩ có thể xét nghiệm máu của người bệnh để kiểm tra xem có mất cân bằng điện giải, nhiễm trùng, viêm nhiễm, suy giảm miễn dịch hay không. Một xét nghiệm máu quan trọng là xét nghiệm D-dimer, vì nghiên cứu cho thấy hội chứng căng trương lực catatonia có liên quan đến mức D-dimer cao. Tuy nhiên, mức D-dimer cũng có thể cao do nhiều nguyên nhân khác như tắc mạch phổi.
- Điện não đồ (EEG): Bác sĩ có thể dùng thiết bị gắn vào đầu của người bệnh để đo hoạt động điện của não, kiểm tra xem có rối loạn thần kinh, động kinh, liệt điện não hay không.
6Khi nào nên gặp bác sĩ?
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Nếu bạn hay người thân của bạn có những triệu chứng nghi ngờ mắc hội chứng căng trương lực catatonia thì nên gặp bác sĩ càng sớm càng tốt.
Hơn nữa, khi nhận thấy bản thân hoặc người thân xung quanh mình có các triệu chứng như sững sờ, kích động, bạo lực, có các hành vi lặp đi lặp lại bất thường thì nên liên hệ bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Nơi khám chữa hội chứng catatonia
Bạn nên đến các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám chuyên khoa tâm lý hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn đều trị phù hợp:
- Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Tâm Thần Trung Ương, Bệnh viện Đại Học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Chợ Rẫy.
- Hà Nội: Bệnh viện Tâm Thần Trung Ương I, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Việt Đức.
7Các phương pháp chữa hội chứng catatonia
Để chữa trị chứng căng trương lực, người bệnh thường được dùng hai phương pháp chính là thuốc và sốc điện. Ngoài ra, còn có một số phương pháp khác có thể áp dụng được như kích thích từ trường xuyên sọ, nhưng cần có thêm nghiên cứu để xác định hiệu quả của chúng trước khi sử dụng rộng rãi.
Sử dụng thuốc
Một trong những phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho hội chứng căng trương lực catatonia là sử dụng thuốc benzodiazepin. Đây là loại thuốc an thần có thể làm dịu cơn kích động, giảm căng thẳng và lo âu của người bệnh.
Hầu hết các trường hợp hội chứng này đều có thể cải thiện sau khi được sử dụng thuốc benzodiazepin.
Loại thuốc benzodiazepin được ưa chuộng nhất là lorazepam, nhưng cũng có thể sử dụng các loại khác như clonazepam, diazepam và zolpidem. Các loại thuốc này có thể được tiêm vào tĩnh mạch, tiêm vào cơ hoặc uống. [2]
Liệu pháp sốc điện
Liệu pháp sốc điện (ECT) là phương pháp chữa hội chứng căng trương lực catatonia khi các loại thuốc không hiệu quả hoặc không thể sử dụng. Phương pháp này bao gồm việc gây mê cho người bệnh và gắn các điện cực lên da đầu để gửi các xung điện nhỏ vào não bộ.
Những xung điện này có thể làm thay đổi hoạt động của các tế bào thần kinh và cải thiện các triệu chứng của hội chứng này. Phương pháp này thường được áp dụng để điều trị hội chứng căng trương lực catatonia ác tính.
Liệu pháp sốc điện (ECT) là một phương pháp điều trị tâm thần, dùng dòng điện nhẹ kích thích não để tạo ra cơn co giật ngắn
8Cách kiểm soát hội chứng Catatonia
Ngoài việc điều trị hội chứng căng trương lực catatonia bằng các phương pháp y tế, người bệnh cũng nên chú ý đến các cách kiểm soát hội chứng này trong cuộc sống hàng ngày như:
- Hãy tìm hiểu kỹ về bệnh của mình và cách chăm sóc bản thân tốt nhất. Nên ăn đủ chất, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, vận động nhẹ nhàng, vệ sinh cá nhân.
- Hãy tận hưởng những sở thích lành mạnh như chơi game, đọc sách, hay tập thể dục. Những hoạt động này sẽ giúp bạn giải tỏa căng thẳng, cải thiện tâm trạng và nâng cao sức khỏe.
- Hãy học cách thư giãn bằng cách thiền, yoga, hay nghe nhạc. Những phương pháp này sẽ giúp bạn giảm bớt lo lắng, cân bằng nội tiết tố và ổn định trạng thái tâm lý.
- Tìm kiếm sự hỗ trợ tinh thần từ gia đình, bạn bè, người thân. Nói ra những cảm xúc, suy nghĩ, mong muốn của mình và lắng nghe những lời khuyên, động viên, an ủi từ người khác. Nếu cần thiết, nên tìm đến các chuyên gia tâm lý để được tư vấn và giải quyết các vấn đề về tâm thần.
- Tránh sử dụng các chất kích thích như rượu, thuốc lá. Kiểm tra sức khỏe định kỳ và điều trị kịp thời các bệnh lý có liên quan.
- Không nên ngừng hoặc thay đổi liều lượng thuốc mà không có sự cho phép của bác sĩ.
Người thân nên an ủi động viên bệnh nhân để cải thiện tinh thần người bệnh
Đó là những thông tin cơ bản về hội chứng căng trương lực catatonia, nguyên nhân và cách chữa trị. Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về một rối loạn tâm thần khá hiếm gặp nhưng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe và cuộc sống của người bệnh. Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ nó với bạn bè và người thân của mình nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
