Thông sàn nhĩ thất là bệnh lý tim bẩm sinh hiếm gặp. Bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ nhỏ. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu cũng như cách xử trí tình trạng thông sàn nhĩ thất qua bài viết dưới đây nhé!
1Thông sàn nhĩ thất là gì?
Tim được chia thành 4 ngăn với hai tâm nhĩ ở bên trên (tâm nhĩ phải và tâm nhĩ trái) và hai tâm thất ở bên dưới (tâm thất phải và tâm thất trái). Thông sàn nhĩ thất bao gồm một lỗ giữa tâm nhĩ phải và tâm nhĩ trái kèm theo hoạt động bất thường của một van nhĩ thất.
Thông sàn nhĩ thất chiếm khoảng 4-5% trên tổng số bệnh tim bẩm sinh. Tỉ lệ mắc ở trẻ nam/nữ gần tương đương nhau. Trong đó trên 50% số ca có dị tật cả vách liên nhĩ (vách nỗi giữa tâm nhĩ phải và tâm nhĩ trái) và vách liên thất (vách nối giữa tâm thất trái và tâm thất phải).
Ở trẻ phát hiện có thông sàn nhĩ thất, khoảng 50% có thể đi kèm với tình trạng mắc bệnh Down.[1]
Thông sàn nhĩ thất là tình trạng cấu trúc tim bị rối loạn
2Phân loại thông sàn nhĩ thất
Dựa vào mức độ cũng như các cấu trúc tổn thương đi kèm mà thông sàn nhĩ thất có thể chia thành một số loại sau:
- Thông sàn nhĩ thất toàn phần: lỗ rất lớn làm xuất hiện lỗ thông giữa 4 buồng tim. Điều này khiến cho van nhĩ thất bình thường có hai thì nay chỉ còn một.
- Thông sàn nhĩ thất bán phần: lỗ chỉ xuất hiện ở hai tâm nhĩ hoặc hai tâm thất nhưng hay gặp nhất là tình trạng xuất hiện lỗ ở hai tâm nhĩ. Hai van nhĩ thất vẫn còn tồn tại nhưng một trong số đó (thường gặp là van giữa tâm nhĩ trái và tâm thất trái) hoạt động bất thường.
- Thông sàn nhĩ thất trung gian: là sự kết hợp giữa thông sàn nhĩ thất bán phần điển hình và một lỗ thông liên thất nhỏ hoặc vừa. Cấu trúc này vẫn chưa đạt tới mức độ 4 buồng tim thông nhau.
Ngoài phân loại theo cấu tạo, thông sàn nhĩ thất còn được chia thành 2 loại dưới đây:
- Thông sàn nhĩ thất cân đối: hai buồng tâm thất có kích thích gần như tương đương và đa số trường hợp có thể phẫu thuật chỉnh hình hai thất được.
- Thông sàn nhĩ thất không cân đối: xuất hiện tình trạng thất trái hoặc thất phải không cân đối (thường thất phải to hơn). Trong trường hợp thất còn lại quá bất cân xứng, việc phẫu thuật có thể không giải quyết triệt để được mà chỉ là phẫu thuật giảm nhẹ trên một buồng tâm thất.
3Nguyên nhân của thông sàn nhĩ thất
Các bác sĩ vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân ảnh hưởng đến sự hình thành các cấu trúc bất thường của thông sàn nhĩ thất.
Tần suất gặp thông sàn nhĩ thất khá thấp, chỉ khoảng 5/10.000 trường hợp tim bẩm sinh. Tuy nhiên dị tật này có liên quan với đái tháo đường thai kỳ và thai phụ béo phì, ngoài ra bệnh cũng thường liên quan với hội chứng Down
Trong trường hợp thông sàn nhĩ thất, tim sẽ đối mặt với những vấn đề như:
- Máu ở hai tâm nhĩ hoàn trộn với nhau khiến cho máu giàu oxy và nghèo oxy bị trộn lẫn.
- Các van đóng không hoàn toàn khiến cho máu ở tâm thất có thể bị phụt ngược lại tâm nhĩ khiến các cấu trúc này phải hoạt động nhiều hơn.[2]
4Triệu chứng của thông sàn nhĩ thất
Triệu chứng của thông sàn nhĩ thất toàn phần
Thông sàn nhĩ thất toàn phần ảnh hưởng đến tất cả hoạt động của tim. Một số triệu chứng có thể nhận biết là:
Tím là triệu chứng hay gặp của thông sàn nhĩ thất
Triệu chứng của thông sàn nhĩ thất bán phần
Thông sàn nhĩ thất bán phần thường chỉ ảnh hưởng đến một số hoạt động nên các triệu chứng thường xuất hiện muộn hơn thông sàn nhĩ thất bán phần. Một số triệu chứng thường gặp là:
5Các yếu tố nguy cơ của thông sàn nhĩ thất
Do chưa xác định được chính xác nguyên nhân dẫn tới tình trạng thông sàn nhĩ thất nên các nhà khoa học đã đưa ra một số giả thuyết liên quan đến nguy cơ mắc bệnh lý này.
Tình trạng thông sàn nhĩ thất được đánh giá chủ yếu là do gen. Một số trường hợp mẹ lớn tuổi cũng có thể tăng nguy cơ mắc bệnh lý này ở thai nhi.
6Biến chứng của thông sàn nhĩ thất
Các biến chứng có thể gặp của thông sàn nhĩ thất là:
- Phì đại tim: cấu trúc tim phải làm việc nhiều hơn có thể tăng kích thước.
- Tăng áp phổi: áp lực ở phổi tăng do phổi nhận quá nhiều máu.
- Thường xuyên nhiễm khuẩn đường hô hấp.
- Suy tim: máu không đủ cung cấp cho các cơ quan có thể dẫn tới tim suy giảm chức năng.
- Ảnh hưởng đến sự mang thai của nữ giới sau này.
Phẫu thuật thông sàn nhĩ thất cũng có thể dẫn tới một số biến chứng như:
- Biến chứng tăng áp phổi: Sau khi phẫu thuật, đặc biệt trên nhóm trẻ có bệnh Down thường bị tăng áp phổi tồn lưu hoặc tái phát, cần phải rất chú ý kiểm tra thường xuyên để điều chỉnh áp lực động mạch phổi ngay khi có nghi ngờ.
- Rối loạn nhịp tim: là biến chứng thường xảy ra sớm sau phẫu thuật sửa chữa, do tác động trực tiếp lên cơ tim, tần suất gặp có thể lên tới 10-15%.
- Biến chứng lên van 2 lá: là biến chứng thường xảy ra nhất, hay gặp ở trường hợp thông sàn nhĩ thất toàn phần. Phẫu thuật sửa chữa rất khó khăn và phức tạp, có thể thất bại nhiều lần, bệnh nhân nên tìm chuyên gia phẫu thuật kinh nghiệm.
- Biến chứng lên thất trái: đây là biến chứng phổ biến thứ hai (sau hỏng van 2 lá) và cần phẫu thuật sửa chữa lần 2.
Tăng áp phổi là biến chứng thường gặp của thông sàn nhĩ thất
7Cách chẩn đoán thông sàn nhĩ thất
Với sự phát triển của y học, thông sàn nhĩ thất có thể được phát hiện thông qua một số xét nghiệm liên quan đến chẩn đoán trước sinh như:
- Siêu âm thai.
- Siêu âm tim thai nhi: xét nghiệm này mang đến kết quả rõ hơn về cấu trúc cũng như khả năng bơm máu của tim.
Sau khi sinh, bác sĩ cũng có thể chẩn đoán nếu nghe thấy tiếng tim thai bất thường của trẻ. Khi phát hiện triệu chứng này, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm như:
- Chụp X-quang: đánh giá kích thước và hình dạng tim.
- Điện tâm đồ: cấu trúc của tim.
- Thông tim: can thiệp có xâm lấn đánh giá các cấu trúc tim.
8Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Mặc dù tình trạng này có thể được phát hiện rất sớm trước sinh hoặc ngay sau khi sinh nhưng trong một số trường hợp tiến triển chậm thì cũng rất khó khăn trong việc phát hiện. Vì vậy, nếu trẻ xuất hiện một số dấu hiệu sau, cha mẹ nên đưa trẻ tới các cơ sở y tế để được điều trị:
- Tím môi hoặc đầu chi.
- Thở khò khè.
- Mệt mỏi.
- Đổ nhiều mồ hôi.
- Không tăng cân hoặc tăng cân kém.
Khi trẻ thở khò khè, cha mẹ nên đưa trẻ tới các cơ sở y tế để được thăm khám
Nơi khám chữa thông sàn nhĩ thất
Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Nhi, Nội, Tim mạch. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tại TP. Hồ Chí Minh: Viện Tim mạch Tp. Hồ Chí Minh, Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Chợ Rẫy,…
- Tại Hà Nội: Bệnh viện Nhi Trung ương, Bệnh viện E Trung ương, Bệnh viện Bạch Mai,…
9Phương pháp điều trị thông sàn nhĩ thất
Phương pháp để điều trị hiệu quả nhất tình trạng thông sàn nhĩ thất là phẫu thuật để sữa chữa những sai sót trong cấu tạo.
Trẻ cần được phẫu thuật sớm trước khi tim bị tổn thương nặng và kéo dài. Nhiều trẻ được phẫu thuật trong vòng sáu tháng đầu đời. Một số trẻ không có triệu chứng có thể trì hoãn phẫu thuật trong ba năm đầu đời.
Trẻ không đủ khỏe để phẫu thuật có thể được sử dụng thuốc nhằm kiểm soát các triệu chứng cho đến khi trẻ đủ điều kiện để phẫu thuật.
Một lựa chọn khác giúp giảm tình trạng tăng áp động mạch phổi là thắt động mạch phổi. Thủ thuật này giúp giảm lượng máu đi qua động mạch phổi đến phổi. Trong một số trường hợp, phẫu thuật này có thể giúp cải thiện các triệu chứng ở trẻ.
10Biện pháp phòng ngừa thông sàn nhĩ thất
Mặc dù không thể phòng ngừa tình trạng thông sàn nhĩ thất nhưng đang mang thai, mẹ có thể giảm nguy cơ thai bị rối loạn sự phát triển của tim bằng một số biện pháp như:
- Tránh sử dụng ma túy, rượu và thuốc lá.
- Tiêm phòng theo hướng dẫn.
- Duy trì cân nặng theo khuyến cáo của bác sĩ.
- Cung cấp đầy đủ vitamin theo hướng dẫn của bác sĩ.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn các kiến thức về bệnh lý thông sàn nhĩ thất. Đây là bệnh lý nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ nên nếu xuất hiện bất cứ điểm nào bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
