Cây nhàu có tác dụng gì? Công dụng và liều dùng cây nhàu

Trong dân gian, cây nhàu được biết đến như là một vị thuốc với các tác dụng nhuận tràng, điều hòa kinh nguyệt, hoạt huyết, lợi tiểu, chống ung thư. Thành phần dưỡng chất trong lá nhàu, quả và rễ hiện nay đều được ứng dụng trong y học hiện đại lẫn y học cổ truyền bởi dược tính mạnh mang lại hiệu quả trong điều trị. Cùng tìm hiểu thêm về loại dược liệu này qua bài viết dưới đây nhé!

1Cây nhàu là gì?

Cây nhàu còn được biết với tên khoa học là Morinda Citrifolia thuộc họ Rubiaceae (họ Cà phê). Ở Việt Nam, chúng ta có thể dễ dàng tìm thấy ở các khu vực miền Nam và miền Bắc nước ta.

Cây nhàu thường cao khoảng từ 4-8 m, thân nhẵn, nhiều cành. Kèm theo lá xanh hình bầu dục bóng loáng. Các cụm hoa thường được mọc ở kẽ lá hoặc đối diện với lá. Quả của cây nhàu là loại quả nạc gồm nhiều quả mọng nhỏ màu vàng lục nhạt dính với nhau, ăn được, hạt nhiều.

Người ta thường lựa chọn rễ, quả, vỏ và lá nhàu để phối hợp trong các bài thuốc. Các thành phần hoạt chất chính trong rễ, quả, lá nhàu chủ yếu là các anthraglycosid thuộc nhóm phẩm nhuộm, ngoài ra còn có các thành phần hóa học khác bao gồm sterol, anthraquinone, coumarin, alkaloids, proxeronine, polysaccharide,...

Đồng thời, quả nhàu còn chứa tinh bột, chất xơ và nhiều vitamin (vitamin B1, vitamin A, vitamin B6) và một số khoáng chất như kali, natri, sắt và canxi [1].

Lá nhàu có dạng bầu dục, bóng loáng

2Cây nhàu có tác dụng theo Y học hiện đại

Bên cạnh các góc nhìn của Y học dân gian, thì góc nhìn của Y học hiện đại đối với cây nhàu đã được mở rộng ra dựa trên các nghiên cứu, thực nghiệm.

Cải thiện tình trạng đau nhức xương khớp

Nghiên cứu ban đầu cho thấy uống 30 ml nước ép nhàu mỗi ngày trong 90 ngày có thể làm giảm nhu cầu dùng thuốc giảm đau và cải thiện chất lượng cuộc sống ở những người bị viêm khớp. Bạn có thể sử dụng một nắm lá tươi non sắc uống hoặc ăn sống, nấu canh với tác dụng giảm đau, làm giãn gân cốt. Điều quan trọng là sử dụng thường xuyên để có hiệu quả tốt nhất [2].

Nhàu là vị thuốc giảm đau trong điều trị đau nhức xương khớp

Hỗ trợ điều trị bệnh lao

Các nghiên cứu được thực hiện cho thấy hoạt tính kháng lao của dịch chiết quả nhàu non thông qua thí nghiệm ức chế sự phát triển vi khuẩn lao kháng thuốc. Dịch chiết quả nhàu non mang lại hiệu quả điều trị tương tự các thuốc chống lao hàng đầu như Rifampicin [3].

Nhàu có hoạt tính kháng vi khuẩn lao đề kháng

Điều trị mụn nhọt

Lá nhàu có tính mát giúp cơ thể ngăn ngừa mụn nhọt. Đồng thời, lá nhàu còn có hoạt tính kháng khuẩn giúp sạch da nhờ đó giảm mụn và giảm nguy cơ hình thành vết sẹo do mụn.

Lá nhàu giúp làm sạch và mát da, giải độc, giảm mụn và ngăn ngừa sẹo. Bạn có thể giã nhuyễn lá nhàu để đắp lên vùng da mụn và uống nước sắc lá nhàu để thanh nhiệt cơ thể.

Nhàu có tính kháng khuẩn giúp ngăn ngừa mụn nhọt

Cải thiện hiệu suất tập thể dục

Các thực nghiệm được tiến hành đã cho thấy nước ép nhàu cải thiện sức bền khi tập thể dục. Qua đó chứng minh được tác dụng của nhàu dựa trên việc giảm thiểu các tổn thương mô cơ do sự tăng nồng độ các gốc tự do [2].

Nghiên cứu ban đầu cho thấy uống nước ép từ nhàu, bưởi và dâu đen trong 21 ngày có thể tăng sức bền khi tập thể dục ở người chạy cự ly.

Nhàu giúp tăng cường sức bền

Ngăn ngừa ung thư

Trái nhàu còn có đặc tính làm giảm nguy cơ ung thư và ức chế sự di căn, tăng sinh của các tế bào ung thư. Các nghiên cứu cho thấy khi sử dụng 6 - 8 gam nhàu mỗi ngày giúp tăng cường thể trạng, giảm được tình trạng mệt mỏi ở các bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn. Tuy nhiên, nhàu không mang lại hiệu quả trong việc điều trị giảm kích thước khối u [2].

Nhàu giúp ngăn ngừa sự di căn của các tế bào ung thư

Giảm huyết áp cao

Nhàu còn được dùng trong chữa bệnh cao huyết áp. Bởi nhàu chứa hàm lượng kali tương đối cao, cứ 100 ml nước ép này cung cấp khoảng 150 mg kali. Điều này góp phần làm giảm huyết áp động mạch và ngăn ngừa mệt mỏi, yếu cơ và co thắt, mất ngủ và thúc đẩy nhịp tim khỏe hơn.

Và các thành phần trong nhàu như quercetin, luteolin, rutin, scopoletin đều có tác động tích cực trong việc bảo vệ tim mạch bằng cách tăng hoạt động của glutathione peroxidase và NO trong tế bào nội mô, gây giãn mạch máu đặc biệt là ngăn ngừa tăng huyết áp.

Nghiên cứu cho thấy ở nhóm người bệnh sử dụng nhàu giúp giảm nhịp tim, huyết áp tâm trương và huyết áp tâm thu cao nhất [4].

Ngoài ra, các flavonoid này cho thấy tác dụng ức chế hoạt động của ACE (men chuyển angiotensin), nhờ đó hỗ trợ điều trị tim mạch.

Nhàu giúp bảo vệ tim mạch, giảm nguy cơ cao huyết áp

3Cây nhàu có tác dụng theo Y học cổ truyền

Theo Y học cổ truyền, quả nhàu có vị chát tính mát và quy kinh Thận, Đại trường. Công năng của nhàu là:

• Nhuận tràng.
• Lợi tiểu.
• Thông tiện.
• Chỉ thống: giảm đau nhức xương khớp.
• Trị mụn nhọt, làm thuốc bổ và chữa chứng lỵ.
• Điều kinh, hoạt huyết.
• Chỉ khái: giảm ho [1].

Các bộ phận được dùng làm thuốc của nhàu: quả, lá, rễ

4Liều dùng của cây nhàu

Liều lượng dùng cho mỗi ngày theo khuyến cáo:

• Lá tươi: 8-20 g/ngày.
• Rễ khô: 20–30g/ ngày [1].

Mỗi ngày bạn có thể sử dụng 8-20g lá nhàu tươi

5Sử dụng cây nhàu quá nhiều có tốt không?

Theo các nghiên cứu hiện nay, nhàu tươi và nước ép nhàu không chứa các chất độc nào nên bạn có thể sử dụng với số lượng lớn. Một số nghiên cứu cho thấy nhàu có thể giúp cơ thể tiết ra các endorphin - một hormon giảm đau, căng thẳng tự nhiên của cơ thể.

Nếu dùng với liều cao, nước ép từ quả nhàu còn giúp cai nghiện ma túy, thuốc và rượu. Tuy nhiên, bạn vẫn chỉ nên sử dụng theo đúng liều lượng đã được các chuyên gia khuyến cáo. Trong các trường hợp đặc biệt, bạn cần có sự tư vấn từ các nhân viên y tế [1].

Theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế, bạn chỉ nên sử dụng nhàu với các liều lượng như sau:

• Người trẻ và người có thể trạng khỏe mạnh: Dùng 30 ml/ngày.
• Người sau thực hiện phẫu thuật hoặc đang có chấn thương: Ngày đầu tiên dùng 180 – 240ml/ ngày sau đó tiếp tục sử dụng với liều duy trì 90 – 120ml/ ngày.
• Người cao tuổi cần bồi bổ sức khỏe: Sử dụng 30ml/lần, uống 2 lần vào sáng và chiều.
• Người dùng nước ép nhàu để trị bệnh: Sử dụng 160ml/ngày trong tháng đầu tiên, sau đó dựa vào tình trạng đáp ứng của người bệnh để điều chỉnh lượng dùng.
• Người mắc các bệnh lý nguy hiểm như tiểu đường và ung thư, sử dụng 180 – 240ml/ ngày.
• Người mắc các bệnh đe dọa trực tiếp đến tính mạng nên sử dụng 480 – 600ml/ ngày.

6Một số bài thuốc có sử dụng cây nhàu

Bài thuốc chữa đau lưng và nhức mỏi xương khớp

Nếu bạn xuất hiện các triệu chứng như đau lưng hoặc nhức mỏi xương khớp, bạn có thể sử dụng rượu thuốc với thành phần gồm 300g quả nhàu non được thái mỏng, phơi khô ngâm với 2 lít rượu 30-40 độ. Bạn nên uống 30-40 ml x 2 lần/ngày.

Quả nhàu non sắc mỏng ngâm với rượu giúp giảm đau xương khớp

Bài thuốc chữa huyết áp cao

Để điều trị bệnh cao huyết áp, bạn có thể sắc rễ nhàu (khoảng 30-40g) với nhiều nước dùng thay cho nước chè trong vòng 14 ngày. Bạn nên theo dõi huyết áp trong thời gian sử dụng để kịp thời giảm lượng rễ nhàu tránh gây hạ huyết áp quá mức.

Rễ nhàu hỗ trợ điều trị tăng huyết áp

Bài thuốc trị cảm sốt, tiêu chảy và lỵ

Bạn có thể thử bài thuốc gồm 3-6 lá nhàu tươi, đem sắc với 500 ml nước đến khi còn khoảng 200ml. Sử dụng bài thuốc này mỗi lần 100 ml x 2 lần/ngày, thời gian dùng khoảng 2-5 ngày nếu bị cảm sốt, tiêu chảy và lỵ.

Lá nhàu tươi được sử dụng dưới dạng thuốc sắc giúp chữa cảm sốt, tiêu chảy

Bài thuốc trị mụn nhọt ngoài da

Khi xuất hiện mụn nhọt ngoài da, bạn thể có sử dụng lá nhàu tươi giã nát và đắp lên mụn nhọt. Bạn nên đắp cho đến khi mụn nhọt bị vỡ ra và da liền lại.

Lá nhàu tươi giã nát trị mụn nhọt

Bài thuốc chữa chứng rối loạn kinh nguyệt ở bệnh nhân cao huyết áp

Bài thuốc gồm 20g ích mẫu, hương phụ (củ gấu) tẩm giấm sao 12g, quả nhàu 20g, cam thảo dây 6g đem sắc thành thuốc chia thành 2 -3 lần uống trong ngày sẽ giúp bạn cải thiện nhanh chóng tình trạng rối loạn kinh nguyệt. Sắc mỗi ngày 1 thang cho đến khi khỏi.

Bài thuốc giúp phụ nữ điều hòa kinh nguyệt

Bài thuốc trị bệnh huyết áp cao, suy nhược thần kinh và mất ngủ

Bài thuốc được sử dụng để cải thiện cao huyết áp, suy nhược thần kinh và tình trạng mất ngủ, bao gồm:

• Thảo quyết minh (hạt muồng) sao thơm 12g.
• Gừng củ 3 lát.
• Rễ nhàu 24g.
• Vỏ bưởi 6g.
• Thổ phục linh 8g.
• Rau má 8g.

Sắc các loại dược liệu với 500 ml nước đến khi lượng nước còn khoảng 250 ml. Chia đều thành 2 lần (125 ml/lần) dùng trong một ngày.

Bài thuốc giúp khắc phục tình trạng mất ngủ

Bài thuốc trị chứng đau nửa đầu và nhức đầu kinh niên

Để cải thiện triệu chứng đau nửa đầu, nhức đầu kinh niên bạn có thể sắc thuốc với các thành phần như rau má, cối xay, hạt muồng trâu mỗi vị 12g, rễ nhàu 24g và củ gấu (sao, tẩm) mỗi vị 8g với 500 mL nước, đến khi thể tích còn khoảng 125 ml. Với bài thuốc này, bạn nên sử dụng khi thuốc còn ấm và chia đều ngày dùng 2 lần (125 ml/lần).

Hạt muồng trâu giúp chữa đau nửa đầu

Bài thuốc trị chấn thương, trầm cảm và stress

Đối với tình trạng chấn thương, trầm cảm hoặc stress bạn có thể sử dụng quả nhàu tươi ép lấy nước uống khi bụng đói.

Ăn quả nhàu tươi hỗ trợ điều trị trầm cảm

Bài thuốc trị nhức mỏi xương khớp do thay đổi thời tiết

Nếu bạn muốn cải thiện tình trạng nhức mỏi xương khớp mỗi khi thời tiết thay đổi, bạn có thể ngâm rượu với các thành phần sau:

• Nghệ đen, nghệ vàng, trần bì, tầm gửi cây dâu, thiên niên kiện và quế nhục mỗi vị 20g.
• Đường cát trắng 500g.
• Vòi voi, rễ nhàu mỗi vị 40g, quả ô môi 10g, đỗ trọng 30g, rượu trắng 2 lít.

Đem hỗn hợp dược liệu ngâm với rượu trong 7 ngày, sau đó tiến hành lọc bã. Pha 1 lít nước đường với rượu. Mỗi ngày dùng 2 lần, mỗi lần uống 30 ml. Thời gian dùng kéo dài khoảng 3-5 ngày.

Nhàu giúp cải thiện tình trạng nhức mỏi xương khớp do thời tiết thay đổi

7Lưu ý khi sử dụng cây nhàu

• Không sử dụng cây nhàu cho phụ nữ mang thai và cho con bú vì có thể gây sảy thai do tác dụng thông kinh, hoạt huyết.
• Người mắc các bệnh về thận không nên sử dụng nhàu do chứa một lượng lớn kali để tránh các tác dụng không mong muốn.
• Ngoài ra, nhàu có thể gây tổn thương gan nên lưu ý khi sử dụng trên bệnh nhân mắc các bệnh về gan.
• Không dùng nhàu cho các trường hợp bị huyết áp thấp.
• Lá nhàu non có thể sử dụng để ăn sống được nên chọn lá nhàu tươi, rửa sạch và chỉ dùng một lượng nhỏ trong mỗi bữa ăn. Tuy nhiên, các lá nhàu lớn sẽ có vị đắng không thích hợp để ăn sống, chỉ nên dùng khi nấu chín.
• Nhàu có thể gây ra các tương tác thuốc đối với một số thuốc mà người bệnh đang sử dụng. Bạn nên sử dụng khi có sự đồng ý từ bác sĩ điều trị. [2]

Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn đọc thêm nhiều thông tin bổ ích về những tác dụng của cây nhàu đối với sức khỏe. Bạn nên tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế trước khi sử dụng nhàu trong điều trị bệnh để có thể tối ưu hiệu quả và hạn chế rủi ro xảy ra. Nếu bạn thấy bài viết trên bổ ích hãy chia sẻ cho bạn bè và người thân cùng tham khảo nhé!