Có nhiều nguyên nhân gây viêm dạ dày ruột, trong đó vi rút là nhóm căn nguyên phổ biến nhất. Bệnh thường diễn biến cấp tính, thường tự khỏi nhưng đôi khi gây biến chứng nặng nề. Cùng tìm hiểu bệnh viêm dạ dày ruột do vi rút qua bài viết dưới đây!
1Viêm dạ dày ruột do vi rút là gì?
Viêm dạ dày ruột là tình trạng viêm, phù nề, kích thích lớp niêm mạc ống tiêu hóa và tăng nhu động ruột, gây triệu chứng rối loạn tiêu hóa, đau bụng và tiêu chảy. Có nhiều nguyên nhân gây viêm dạ dày ruột, trong đó viêm dạ dày ruột do vi rút thường gặp nhất.
Viêm dạ dày ruột thường có thể tự khỏi mà không cần điều trị. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển nhanh chóng, khiến cơ thể mất nước nặng, gây đe dọa tính mạng người bệnh.[1]
Rotavi rút là căn nguyên phổ biến gây viêm dạ dày ruột ở trẻ em
2Nguyên nhân
Do các loại vi rút
Có nhiều chủng vi rút khác nhau gây bệnh viêm dạ dày ruột. Dưới đây là 3 nhóm vi rút gây bệnh thường gặp nhất:
- Rota vi rút: Rota vi rút thường gây bệnh phổ biến nhất ở trẻ em dưới 2 tuổi. Bệnh khởi phát rầm rộ với triệu chứng nôn, tiêu chảy nhiều lần, có thể kèm theo sốt. Diễn biến nhanh chóng, có thể tự khỏi sau 5 - 7 ngày và có nguy cơ mất nước cao. Rotavi rút thường gây bệnh về mùa đông, khi thời tiết lạnh.
- Noro vi rút: Chủng vi rút thường gây bệnh quanh năm và chủ yếu ở người lớn. Bệnh diễn biến trong khoảng 1 - 3 ngày và có thể bùng lên thành dịch.
- Adeno vi rút: Adenovi rút là vi rút gây bệnh trên nhiều cơ quan và chủ yếu ở trẻ em dưới 5 tuổi. Bệnh thường kéo dài 5 - 10 ngày với biểu hiện sốt, rối loạn tiêu hóa, có thể kèm theo triệu chứng hô hấp.
Yếu tố nguy cơ
Vi rút gây bệnh được tìm thấy trong dịch nôn hoặc trong phân của người bệnh. Những căn nguyên gây bệnh này có khả năng tồn tại lâu trong môi trường bên ngoài. Chúng có thể bám dính trên bàn tay người bệnh hoặc các bề mặt bẩn như thành bồn cầu, tường nhà vệ sinh, mặt bàn ghế, tay nắm cửa.
Người bình thường có thể mắc bệnh nếu ăn phải thực phẩm có dính mầm bệnh. Do đó, một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm:
- Không rửa tay sau khi đi vệ sinh.
- Không bảo quản thực phẩm hợp vệ sinh.
- Thói quen ngậm tay, đồ chơi của trẻ nhỏ.
- Cha mẹ để bé bò dưới nền đất bẩn.
- Uống nước chưa được xử lý.
Ngoài ra, một số đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh bao gồm:
- Trẻ suy dinh dưỡng, nhẹ cân.
- Trẻ đẻ non.
- Người cao tuổi.
- Suy giảm miễn dịch tự nhiên hoặc mắc phải.
- Môi trường tập thể kém vệ sinh như ký túc xá, trường nội trú.
3Triệu chứng của viêm dạ dày do vi rút
Triệu chứng phổ biến
Sau nhiễm vi rút 1 - 2 ngày, người bệnh bắt đầu biểu hiện triệu chứng bệnh. Các triệu chứng của viêm dạ dày ruột bao gồm:
- Đau bụng, thường không có điểm đau cố định mà đau bụng lan tỏa, đau âm ỉ hoặc quặn từng cơn theo nhu động ruột.
- Buồn nôn, nôn.
- Đại tiện phân lỏng, tóe nước, trên 3 lần một ngày.
- Phân có thể có nhầy do tăng kích thích niêm mạc ruột, thường không lẫn máu.
- Ăn uống kém, bú kém.
- Ngoài ra, trẻ thường biểu hiện tình trạng nhiễm vi rút: sốt cao, đau mỏi người, ớn lạnh.
- Triệu chứng tại cơ quan khác: Ho, khò khè, chảy mũi, viêm kết mạc có thể gặp ở trẻ nhiễm Adeno vi rút.
Triệu chứng viêm dạ dày ruột do vi rút thường cấp tính và có thể tự khỏi
Dấu hiệu mất nước
Viêm dạ dày ruột do vi rút thường diễn biến nhanh chóng, cấp tính. Do đó, người bệnh, đặc biệt là trẻ em có nguy cơ mất nước nặng nếu không được xử trí đúng cách. Cha mẹ cần chú ý theo dõi sát diễn biến bệnh và phát hiện các dấu hiệu mất nước của trẻ.
- Trẻ quấy khóc nhiều, kích thích.
- Môi, miệng lưỡi khô.
- Đòi bú, uống nước liên tục.
- Hai mi mắt trũng hơn bình thường.
- Tiểu ít hơn bình thường.
Đây là các dấu hiệu cảnh báo trẻ đang bị mất nước nặng. Khi đó, cha mẹ cần bổ sung nước - điện giải cho trẻ và nhanh chóng đến khám tại các cơ sở y tế gần nhất để được bù dịch kịp thời.
Người lớn thường có khả năng thích nghi cao hơn, do đó ít khi có triệu chứng mất nước. Một số dấu hiệu cảnh báo mất nước ở người lớn:
Cha mẹ cần chú ý phát hiện sớm các dấu hiệu mất nước ở trẻ nhỏ
4Viêm dạ dày ruột do vi rút có nguy hiểm không?
Viêm dạ dày ruột do vi rút thường lành tính, có thể tự khỏi mà không cần điều trị đặc biệt. Tuy nhiên, người bệnh bị tiêu chảy, nôn nhiều có thể gặp một số biến chứng nặng gây nguy hiểm tính mạng.
Mất nước và rối loạn điện giải là hai biến chứng thường gặp, đặc biệt ở những nhóm đối tượng có nguy cơ cao như trẻ nhỏ, trẻ suy dinh dưỡng, người già, người suy giảm miễn dịch.
5Cách chẩn đoán
Chẩn đoán viêm dạ dày ruột chủ yếu bằng hỏi bệnh, thăm khám lâm sàng kết hợp với xét nghiệm phân.
- Khám lâm sàng: Sau khi khai thác các triệu chứng bệnh, bác sĩ lâm sàng sẽ đánh giá các dấu hiệu nặng như mất nước, rối loạn điện giải.
- Xét nghiệm phân: Giúp phát hiện căn nguyên gây bệnh, có thể thực hiện test nhanh hoặc PCR.
6Khi nào cần gặp bác sĩ
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Mặc dù viêm dạ dày ruột do vi rút thường lành tính, song bạn không nên chủ quan mà cần theo dõi diễn biến bệnh để phát hiện kịp thời các dấu hiệu tăng nặng của bệnh.
Với bệnh nhân là người lớn, một số dấu hiệu nặng mà bạn cần đến gặp bác sĩ bao gồm:
- Sốt cao liên tục, đau mỏi người nhiều.
- Tiêu chảy trên 2 ngày.
- Nôn liên tục, nôn dịch xanh dịch vàng.
- Nôn ra máu.
- Đau bụng dữ dội.
Nếu bệnh nhân là trẻ nhỏ, cha mẹ cần cho con đi khám bác sĩ ngay khi có các dấu hiệu bệnh nặng dưới đây:
- Trẻ li bì, ngủ gà, khó đánh thức.
- Sốt cao liên tục, kém đáp ứng với thuốc hạ sốt.
- Nôn nhiều, nôn liên tục.
- Bú kém hoặc bỏ bú, không bú được.
- Đại tiện phân lẫn máu.
Nơi khám chữa viêm dạ dày ruột do vi rút
Nếu có các dấu hiệu bệnh nặng, bạn cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế gần nhất hoặc tại chuyên khoa Tiêu hóa của các bệnh viện uy tín trong khu vực để được thăm khám và chữa trị kịp thời.
- Tại TP. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân 115.
- Tại Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Nhi Trung ương.
7Các phương pháp chữa bệnh viêm dạ dày ruột do vi rút
Bù nước - điện giải
Bù nước và điện giải là biện pháp điều trị quan trọng để phòng biến chứng của bệnh. Oresol là dung dịch điện giải được sử dụng rộng rãi trong điều trị và phòng mất nước do tiêu chảy hoặc do nguyên nhân khác.
Hiện trên thị trường sử dụng rộng rãi loại oresol pha với 200ml nước. Khi chưa có dấu hiệu mất nước nặng, bạn có thể sử dụng như sau:
- Trẻ dưới 2 tuổi: Uống 50 - 100ml oresol sau mỗi lần đi ngoài, uống chậm từng thìa.
- Trẻ 2 - 10 tuổi: Uống 100 - 200ml oresol sau mỗi lần đi ngoài, uống từng ngụm nhỏ.
- Trẻ trên 10 tuổi: Uống từng ngụm, theo nhu cầu đến khi hết cảm giác khát.
Ngoài ra, một số dung dịch điện giải thay thế mà bạn có thể tham khảo bao gồm nước dừa, nước cháo muối, nước muối đường. Lưu ý không sử dụng đơn độc nước lọc, nước ngọt hoặc nước có ga để bù nước.
Trẻ bù nước bằng dung dịch oresol và uống chậm từng ngụm nhỏ
Sử dụng thuốc
Viêm dạ dày ruột do vi rút có thể tự khỏi mà không cần điều trị bằng kháng sinh. Một số trường hợp bác sĩ có thể chỉ định dùng kháng sinh bao gồm:
Việc tự ý dùng thuốc kháng sinh khiến rối loạn hệ vi sinh đường ruột, gây tiêu chảy nặng hơn và kéo dài. Do đó, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều trị.
Ngoài ra, bác sĩ không khuyến cáo sử dụng các thuốc chống nôn hoặc cầm tiêu trong viêm dạ dày ruột do vi rút. Các thuốc trên làm chậm quá trình đào thải vi rút gây bệnh, gây tiêu chảy kéo dài.
Chú ý chế độ ăn
Một số chú ý trong chế độ dinh dưỡng của người bệnh như sau:
- Không kiêng khem quá mức gây thiếu hụt dinh dưỡng, thiếu nguyên liệu để cơ thể hồi phục cơ thể.
- Ăn đầy đủ, cân bằng dinh dưỡng.
- Lựa chọn các món mềm, lỏng, dễ tiêu. Tránh các thực phẩm thô, cứng.
- Chế biến đảm bảo vệ sinh, ăn chín, uống sôi.
- Ăn chậm, nhai kĩ để hỗ trợ dạ dày hoạt động.
- Không sử dụng rượu, bia và các chất kích thích như cafe, thuốc lá trong giai đoạn bệnh.
8Phòng ngừa viêm dạ dày ruột do vi rút
vi rút gây bệnh có thể lây lan qua đường tiếp xúc với đồ vật nhiễm bẩn. Do đó, một số biện pháp phòng ngừa bệnh cần tuân thủ nguyên tắc vệ sinh:
- Rửa tay bằng xà phòng, nước rửa tay sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn, trước khi chế biến thức ăn. Nếu ở nơi công cộng không có xà phòng, mẹ có thể dùng khăn giấy ướt (loại có khả năng kháng khuẩn) để lau tay cho bé và lau sạch các bề mặt đồ chơi chung trước khi cho con cầm nắm
- Vệ sinh nhà cửa, bề mặt thường xuyên, đặc biệt là tay nắm cửa, mặt bàn, ghế ngồi.
- Rửa sạch thực phẩm trước khi ăn bao gồm rau củ, hoa quả.
- Vệ sinh bình sữa cho bé sạch sẽ và bảo quản nơi khô ráo.
- Cho trẻ uống vắc xin phòng rotavi rút.
- Nếu bạn hoặc gia đình cần di chuyển, du lịch, hãy cố gắng chuẩn bị thực phẩm và nước uống để hạn chế tiếp xúc với nguồn thực phẩm không an toàn.
Rửa tay thường xuyên là biện pháp phòng bệnh viêm dạ dày ruột do vi rút hiệu quả
Viêm dạ dày ruột do vi rút thường có thể tự khỏi mà không cần điều trị. Tuy nhiên bệnh có thể diễn biến gây biến chứng mất nước và rối loạn điện giải, do đó bạn cần chú ý thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh. Hãy chia sẻ những thông tin hữu ích trên đến mọi người xung quanh bạn nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
