13 dấu hiệu nhận biết sớm bệnh tiểu đường và cách phòng ngừa hiệu quả

Bệnh tiểu đường là một trong các căn bệnh phổ biến và có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi. Tiểu đường có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm về thận, tim mạch, đột quỵ,... Hãy cùng tìm hiểu các dấu hiệu của bệnh tiểu đường và cách phòng ngừa hiệu quả qua bài viết dưới đây nhé!

Insulin có vai trò vận chuyển đường vào tế bào, giúp ổn định đường huyết

1Dấu hiệu nhận biết bệnh tiểu đường sớm

Bệnh tiểu đường type 1 và type 2 cùng có chung một số dấu hiệu cảnh báo sớm có thể dễ dàng nhận thấy như:

• Đói và mệt mỏi: Cơ thể không thể sử dụng glucose dẫn đến sự thiếu năng lượng.
• Đi tiểu thường xuyên và liên tục khát nước: Mức đường trong máu tăng cao khiến thận không thể tái hấp thu toàn bộ glucose, dẫn đến việc bài tiết nước tiểu nhiều hơn. Mất nhiều nước, người bệnh cảm thấy khát nước và phải uống nhiều nước rồi lại phải đi tiểu nhiều.
• Khô miệng và ngứa da: Đi tiểu nhiều khiến cơ thể mất nước và gây ra tình trạng khô miệng, khô da và ngứa ngáy. [1]
• Sụt cân.

Bệnh tiểu đường type 1 và type 2 cùng có chung một số dấu hiệu cảnh báo sớm

2Các dấu hiệu bệnh tiểu đường type 1

Sụt cân nhanh không kiểm soát

Cơ thể không thể lấy năng lượng từ thức ăn do thiếu insulin vận chuyển đường vào tế bào. Khi đó, cơ thể sẽ chuyển sang cơ chế đốt cháy cơ và chất béo để cung cấp năng lượng. Điều này dẫn đến sụt cân không kiểm soát mặc dù bạn không thay đổi chế độ ăn uống. [2]

Insulin không vận chuyển đường (năng lượng) vào tế bào dẫn đến sụt cân nhanh

Buồn nôn, nôn

Khi cơ thể đốt cháy chất béo để lấy năng lượng, nồng độ ceton trong máu tăng lên. Khi ceton tăng đến mức nguy hiểm có thể xảy ra tình trạng nhiễm độc ceton đe dọa tính mạng gọi là nhiễm toan chuyển hóa. Các ceton có thể kích thích dạ dày khiến bạn cảm thấy buồn nôn và nôn. [2]

Nồng độ ceton trong máu tăng, kích thích dạ dày gây buồn nôn và nôn

Rối loạn giấc ngủ

Người mắc bệnh tiểu đường thường gặp rối loạn giấc ngủ. Bạn có thể gặp tình trạng khó đi vào giấc ngủ, giấc ngủ chập chờn, ngủ không đủ giấc, thường xuyên buồn ngủ do các thay đổi về mức đường huyết. Bên cạnh đó, người bị tiểu đường có nhiều khả năng mắc các hội chứng khác như:

• Hội chứng ngưng thở khi ngủ: Đây là tình trạng hoạt động hô hấp bị gián đoạn nhiều lần trong khi ngủ khiến mức oxy trong máu giảm ảnh hưởng đến chức năng não bộ và tim mạch.
• Hội chứng chân không yên: Cảm giác đau rát, tê, ngứa ran hoặc đau như kim châm ở chân vào ban đêm khiến chân không yên và làm suy giảm chất lượng giấc ngủ.

Ngoài ra, rối loạn giấc ngủ có thể khiến tình trạng kháng insulin trở nên nghiêm trọng hơn và khiến bệnh tiểu đường diễn tiến nặng.

Người mắc bệnh tiểu đường loại 1 thường gặp rối loạn giấc ngủ

3Các dấu hiệu bệnh tiểu đường type 2

Dễ bị nhiễm trùng và nhiễm nấm

Cả nam và nữ đều có thể bị nhiễm trùng, nhiễm nấm nếu mắc bệnh tiểu đường. Vi khuẩn và nấm sinh trưởng dựa trên nguồn giàu glucose, vì vậy việc cơ thể có nồng độ glucose cao trong thời gian dài sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nấm và vi khuẩn. Nhiễm trùng thường xảy ra ở những vùng da có nếp gấp, vùng da có nhiệt độ ấm và ẩm như:

• Dưới ngực.
• Xung quanh bộ phận sinh dục.
• Bàn chân.
• Giữa các ngón tay và ngón chân. [2]

Nồng độ glucose cao sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nấm và vi khuẩn

Vết loét hoặc vết cắt chậm lành

Đường huyết cao làm máu bị đặc và khó lưu thông khiến các dưỡng chất không được vận chuyển đến vị trí bị tổn thương, làm chậm quá trình tái tạo tế bào mới.

Đồng thời, nồng độ đường trong máu cao cũng có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ và các tế bào thần kinh. Kết quả là, vết thương ở người bị tiểu đường mất thời gian lâu hơn để lành hoàn toàn. [2]

Mức đường huyết cao có thể làm chậm quá trình tái tạo tế bào mới

Đau hoặc tê ở bàn chân hoặc cẳng chân

Tổn thương dây thần kinh là một biến chứng của bệnh tiểu đường, đặc biệt là dây thần kinh chịu trách nhiệm cho cảm giác và chức năng cơ ở bàn chân và cẳng chân.

Kết quả là, người bị bệnh tiểu đường type 2 có thể trải qua các triệu chứng như đau, nhức, tê, cảm giác kim châm hay mất cảm giác ở bàn chân hoặc cẳng chân. [2]

Tổn thương dây thần kinh dẫn đến đau nhức tê hoặc mất cảm giác ở bàn chân hay cẳng chân

4Các dấu hiệu bệnh tiểu đường thai kỳ

Cách nhận biết dấu hiệu bệnh tiểu đường thai kỳ thường không rõ rệt. Tuy nhiên, dưới đây là một số dấu hiệu mà có thể gợi ý đến bệnh tiểu đường thai kỳ:

• Khát nước liên tục.
• Đi tiểu thường xuyên.
• Nhanh đói.
• Giảm thị lực.

Tuy nhiên, phụ nữ mang thai thường xuất hiện các triệu chứng trên do cần nhiều chất dinh dưỡng để nuôi thai nhi hoặc do thay đổi nội tiết tố. Vì vậy, các triệu chứng trên không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh tiểu đường thai kỳ.

Tốt nhất, mẹ bầu nên thực hiện sàng lọc tiểu đường thai kỳ vào tuần thai thứ 24 đến 28. Mức đường trong máu cao có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cho cả mẹ và thai nhi, do đó việc theo dõi và quản lý bệnh tiểu đường thai kỳ là rất quan trọng.

Mẹ bầu nên thực hiện các xét nghiệm để xác định xem mình có bị tiểu đường hay không

5Một số dấu hiệu khác

Giảm thị lực

Nhiều người bị giảm thị lực thường chủ quan nghĩ rằng đó là do sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều mà không nghĩ rằng đó là biểu hiện của tiểu đường.

Nếu gặp phải tình trạng suy giảm thị lực kết hợp với các biểu hiện như khát nước, sụt cân bạn cần đi khám mắt và kiểm tra mức đường huyết để xác định xem bệnh tiểu đường có ảnh hưởng đến mạch máu võng mạc hay không.

Việc này giúp đưa ra chẩn đoán chính xác, nhằm theo dõi và điều trị vấn đề thị lực hay các vấn đề sức khỏe khác liên quan đến bệnh tiểu đường.

Bệnh tiểu đường có thể ảnh hưởng đến võng mạc dẫn đến suy giảm thị lực

Biểu hiện viêm nướu

Người bệnh tiểu đường có hệ thống miễn dịch bị suy yếu, sức đề kháng của cơ thể trước vi khuẩn và vi rút bị giảm, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây viêm nhiễm trong miệng và họng. Điều này khiến các vấn đề như viêm nướu, viêm họng, viêm lợi xảy ra thường xuyên.

Các vấn đề viêm nướu, viêm lợi,... xảy ra thường xuyên khi bị tiểu đường

Xuất hiện các vết thâm nám

Ở bệnh nhân tiểu đường, insulin dư thừa không được sử dụng sẽ kích thích sản sinh của các tế bào da, kết quả là xuất hiện các mảng da sẫm màu, dày sừng và nhăn nheo tại các vùng da có nếp gấp như cổ, nách, háng...

6Ngủ gật có phải dấu hiệu nhận biết tiểu đường không?

Ngủ gật không phải là dấu hiệu điển hình của bệnh tiểu đường. Tuy nhiên các triệu chứng của tiểu đường kéo dài liên tục sẽ khiến cơ thể bị suy nhược, căng thẳng, mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, hô hấp kém và thường xuyên mất ngủ.

Vì vậy, khi có dấu hiệu ngủ gật thường xuyên, bạn nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán xác định và điều trị bệnh một cách chính xác.

Triệu chứng của bệnh tiểu đường khiến cơ thể mệt mỏi dẫn đến việc cảm giác buồn ngủ

7Các yếu tố nguy cơ dễ mắc tiểu đường

Nguy cơ mắc đái tháo đường loại 1 tăng lên do tác động của một số yếu tố sau:

• Tiền sử gia đình có người mắc đái tháo đường.
• Nhiễm các virus gây bệnh có khả năng tấn công và phá hủy tế bào tiết insulin.
• Có sự hiện diện của các tự kháng thể tiểu đường.

Nguy cơ mắc đái tháo đường loại 2 tăng lên do tác động của một số yếu tố sau:

• Tiền sử gia đình.
• Thừa cân, béo phì, lười vận động.
• Người trên 45 tuổi.
• Người đã từng mắc tiểu đường thai kỳ.
• Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang.
• Người bị cao huyết áp.
• Người có mức cholesterol và triglyceride cao.

Nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ tăng lên do tác động của một số yếu tố sau:

• Phụ nữ mang thai đôi.
• Tiền sử gia đình.
• Thừa cân, béo phì.
• Đã từng bị đái tháo đường thai kỳ trong lần mang thai trước. [3]

Người thừa cân, béo phì rất dễ mắc bệnh tiểu đường

8Cách phòng ngừa bệnh tiểu đường

Với tiểu đường loại 1 do gen và di truyền gây nên thì khó có thể phòng ngừa, tuy nhiên, bạn có thể thực hiện một số nguyên tắc và lưu ý sau để có thể phòng ngừa bệnh tiểu đường loại 2 một cách hiệu quả:

• Duy trì một lối sống lành mạnh: Xây dựng một chế độ ăn cân đối, giàu chất xơ và ít đường, hạn chế đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn.
• Thực hiện hoạt động thể chất đều đặn: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày có thể giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện sự nhạy cảm của cơ thể đối với insulin và giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.
• Duy trì cân nặng phù hợp: Nếu bạn bị thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có thể giúp cải thiện sự nhạy cảm của cơ thể đối với insulin và giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Thực hiện một chế độ ăn cân đối kết hợp với hoạt động thể chất đều đặn có thể giúp bạn đạt được mục tiêu giảm cân.
• Theo dõi mức đường huyết: Đối với những người có nguy cơ cao hoặc đã có tiền sử gia đình về tiểu đường, kiểm tra mức đường huyết định kỳ có thể giúp phát hiện sớm các tín hiệu bất thường và can thiệp kịp thời.
• Kiểm soát căng thẳng: Căng thẳng có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến mức đường huyết và sự nhạy cảm của cơ thể đối với insulin. Bạn có thể thực hiện các phương pháp thư giãn như yoga, thiền, tập thể dục hoặc tham gia các hoạt động giải trí yêu thích. [4]

Duy trì lối sống lành mạnh là cách tốt nhất để phòng ngừa bệnh tiểu đường

9Khi nào cần gặp bác sĩ?

Dấu hiệu

Bạn nên đi khám bác sĩ nếu gặp những dấu hiệu được nghi ngờ là bệnh tiểu đường như:

• Ăn nhiều và mệt mỏi.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Khát nước, khô miệng, đi tiểu nhiều.
• Mất cảm giác hoặc tê bì tay chân.
• Mắt mờ hoặc nhìn không rõ.

Bạn nên đi khám bác sĩ nếu gặp những dấu hiệu được nghi ngờ là bệnh tiểu đường

Các xét nghiệm, chẩn đoán bệnh tiểu đường

Để chẩn đoán bệnh tiểu đường loại 1, loại 2 và tiền tiểu đường, bác sĩ có thể yêu cầu bạn làm một số xét nghiệm sau:

• Xét nghiệm đường huyết lúc đói: Kết quả xét nghiệm đường huyết lúc đói cao hơn mức bình thường có thể gợi ý bệnh đái tháo đường.
• Xét nghiệm đường huyết bất kỳ: Kiểm tra khả năng cơ thể điều chỉnh mức đường huyết sau khi ăn.
• Nghiệm pháp dung nạp glucose: Xét nghiệm đánh giá khả năng cơ thể hấp thụ glucose và ổn định đường huyết.
• Xét nghiệm HbA1c: Đo lượng đường huyết trung bình trong khoảng thời gian 2 - 3 tháng qua.

Xét nghiệm đường huyết thường được dùng để chẩn đoán bệnh đái tháo đường

Các bệnh viện chuyên khoa uy tín

Nếu có nhu cầu đến bệnh viện để làm các xét nghiệm về bệnh tiểu đường, bạn nên tham khảo các bệnh viện lớn có chuyên khoa Nội Tiết như:

• Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Việt Đức, bệnh viện Nội tiết Trung ương.
• TP. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM, bệnh viên Quân Y 175.

Hi vọng bài viết đã cung cấp cho bạn các thông tin cần thiết về dấu hiệu của bệnh tiểu đường. Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích thì hãy chia sẻ để mọi người cùng có thêm nhiều kiến thức về bệnh tiểu đường nhé!