Bóc tách động mạch chủ là bệnh lý nguy hiểm, nếu không phát hiện và điều trị kịp thời sẽ dẫn tới tử vong. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu, điều trị và phòng ngừa bóc tách động mạch chủ qua bài viết dưới đây nhé!
1Bóc tách động mạch chủ là gì?
Động mạch chủ là động mạch xuất phát từ tim, chịu trách nhiệm cung cấp máu đi khắp cơ thể. Thành động mạch chủ được cấp tạo từ 3 lớp là lớp áo trong, lớp áo giữa và lớp áo ngoài.
Bóc tách động mạch chủ xảy ra khi lớp áo trong bị rách, máu chảy ở lớp áo trong di chuyển giữa lớp áo trong và lớp áo giữa khiến cho máu đến các cơ quan giảm đi.
Bóc tách động mạch chủ là một bệnh lý nguy hiểm, cần phải được phát hiện và điều trị kịp thời để tránh ảnh hưởng tới tính mạng.[1]
Bóc tách thành động mạch chủ là tình trạng có máu chảy giữa hai lớp áo của động mạch
2Phân loại bóc tách động mạch chủ
Động mạch chủ chạy qua hầu hết các vị trí trên cơ thể. Bắt đầu từ tim trái chạy về phía ngực rồi uốn cong ở gần cổ. Tại đây, động mạch chủ tiếp tục chạy xuống dưới qua ngực và bụng.
Phân loại bóc tách động mạch chủ được xây dựng giúp tiên lượng tình trạng người bệnh. Vì vậy, có nhiều phân loại bóc tách được đề cập tới. Cụ thể là:
Phân loại theo Stanford
- Loại A: Loại bóc tách này xảy ra ở phần đầu của động mạch chủ (động mạch chủ lên), gần tim và có thể đe dọa tính mạng ngay lập tức.
- Loại B: Vết rách bắt đầu ở phần xa của động mạch chủ vị trí vết rách sau động mạch dưới đòn trái.
Phân loại theo DeBakey
Phân loại DeBakey cũng dựa vào vị trí bóc tách nhưng được chia thành 3 loại:
- Loại 1: bắt nguồn từ động mạch chủ lên và kéo dài qua động mạch chủ xuống.
- Loại 2: bắt nguồn và giới hạn ở động mạch chủ lên.
- Loại 3: bắt nguồn từ động mạch chủ xuống và kéo dài xuống dưới
Phân loại bóc tách động mạch chủ dựa vào vị trí bóc tách
3Nguyên nhân gây bóc tách động mạch chủ
Nguyên nhân gây bóc tách động mạch chủ là do lớp tế bào bị yếu đi trong thời gian dài, khi áp lực tống máu tăng lên trong động mạch sẽ làm hình thành vết rách. Vết rách này nếu không được xử lý có thể tạo thành vết rách to hơn.
4Yếu tố nguy cơ của bệnh bóc tách động mạch chủ
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện vết rách ở động mạch chủ bao gồm:
- Huyết áp cao: đây là nguyên nhân hay gặp nhất. Do huyết áp cao làm rách hoặc phá hủy cấu trúc động mạch.
- Xơ vữa động mạch: tình trạng mảng bám ở động mạch khiến cho máu cần phải có lực đẩy mạnh hơn để cùng cấp máu cho các cơ quan.
- Phình động mạch chủ.
- Van động mạch chủ bất thường.
- Tim bẩm sinh.
- Rối loạn mô liên kết như hội chứng Marfann gây ra bất thường cấu trúc động mạch.
- Viêm mạch.
- Chấn thương ngực.
- Gia đình có người mắc bóc tách động mạch chủ.
Xơ vữa động mạch là một yếu tố nguy cơ dẫn tới bóc tách động mạch chủ
5Triệu chứng bóc tách thành động mạch chủ
Các triệu chứng bóc tách động mạch chủ chủ yếu xuất hiện đột ngột với các đặc điểm như:
Bóc tách động mạch chủ gây ra đau ngực dữ dội
6Biến chứng bóc tách thành động mạch chủ
Bóc tách động mạch chủ có thể gây ra các biến chứng như:
7Chẩn đoán bóc tách động mạch chủ
Để chẩn đoán chính xác bóc tách thành động mạch chủ, bác sĩ sẽ cân nhắc một số phương pháp phù hợp như:
- Điện tâm đồ: đo biến đổi điện ở tim để giới hạn khu vực bị bóc tách.
- X-quang ngực: sử dụng tia X thu được hình ảnh lồng ngực, giúp cho cái nhìn nhanh về vị trí bị bóc tách.
- Siêu âm tim qua thực quản: sử dụng đầu dò gần thực quản để thu được tốt hơn hình ảnh về tim.
- Siêu âm tim qua thành ngực: sử dụng sóng âm thu được các hình ảnh về tim.
- Chụp cắt lớp vi tính (CT) vùng ngực: dùng tia X thu được các lát cắt về động mạch để xác định vị trí bị bóc tách.
- Chụp mạch cộng hưởng từ: dùng từ trường và năng lượng sóng vô tuyến để thu được hình ảnh mạch máu.[2]
8Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Khi xuất hiện tình trạng đau ngực dữ dội, đột ngột, ngất xỉu hoặc đột quỵ, người nhà cần đưa bệnh nhân tới cơ sở y tế gần nhất để được xử trí và có biện pháp đảm bảo chuyển tuyến nếu cần thiết.
Địa chỉ khám bệnh tim mạch uy tín
Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Nội, Tim mạch. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- TP. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Đại học Y dược Tp. Hồ Chí Minh.
- Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện E Trung ương.
9Điều trị bóc tách động mạch chủ
Để điều trị bóc tách động mạch chủ, bác sĩ cần phải đảm bảo nhiều yếu tố như:
Kiểm soát huyết áp
Trong bóc tách động mạch chủ, kiểm soát tốt huyết áp là việc cần làm đầu tiên. Chẹn beta giao cảm là thuốc tác dụng nhanh được sử dụng trong trường hợp này. Nếu không thể sử dụng được loại này, bác sĩ sẽ sử dụng chẹn kênh canxi như diltiazem hoặc verapamil.
Trong trường hợp huyết áp không hạ, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng ức chế men chuyển hoặc ức chế thụ thể.[3]
Điều trị ngoại khoa
Với những bệnh nhân bóc tách loại A, phẫu thuật là biện pháp đầu tiên được dùng. Tuy vậy, phẫu thuật này tồn tại nguy cơ tử vong rất cao.
Với những bệnh nhân bóc tách loại B, bác sĩ thường đề xuất điều trị nội và theo dõi chuyển biến. Nếu chuyển biến xấu sẽ mổ cấp cứu ngay. Trong trường hợp không tiến triển xấu, bác sĩ có thể cân nhắc đặt stent.
Điều trị biến chứng
Do có nhiều động mạch liên quan đến động mạch chủ nên khi xử trí bóc tách nếu phát hiện tổn thương các động mạch này, bác sĩ sẽ cố gắng sửa chữa hết những thương tổn này ở mức độ cho phép.
10Phòng ngừa bóc tách động mạch chủ
Để phòng ngừa tốt bệnh lý này, người bệnh nên thực hiện những điểm sau:
- Điều trị huyết áp tốt, duy trì ở mức 120/80mmHg.
- Bỏ thuốc lá.
- Thắt dây an toàn trên xe.
- Điều trị tốt bệnh lý nền như xơ vữa động mạch.
- Khám định kỳ.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn kiến thức về bệnh lý bóc tách động mạch chủ. Do đây là bệnh lý hết sức nguy hiểm nên nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường, bạn nên đưa người nhà đến ngay các cơ sở y tế gần nhất nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
