Nhiều trường hợp tê chân chỉ xuất hiện tạm thời do ngồi hoặc đứng sai tư thế, tuy nhiên cũng có trường hợp liên quan đến các bệnh lý thần kinh, cột sống hoặc rối loạn tuần hoàn. Vậy tê chân là bệnh gì, hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây nhé!
1Tê chân là gì?
Tê chân là tình trạng giảm hoặc mất cảm giác ở một phần hoặc toàn bộ chân, thường đi kèm cảm giác châm chích, kiến bò, bỏng rát hoặc như có kim đâm dưới da. Hiện tượng này xảy ra khi tín hiệu giữa dây thần kinh và não bộ bị gián đoạn hoặc suy giảm.
Tình trạng bị tê chân có thể xuất hiện thoáng qua trong vài phút hoặc kéo dài nhiều giờ, nhiều ngày tùy nguyên nhân gây bệnh. Một số trường hợp chỉ tê ở bàn chân, ngón chân nhưng cũng có người bị tê lan từ thắt lưng xuống đùi, cẳng chân hoặc toàn bộ chi dưới. [1]
Tê chân là tình trạng giảm hoặc mất cảm giác ở một phần hoặc toàn bộ chân
2Dấu hiệu khi bị tê chân
Người hay bị tê chân thường không chỉ mất cảm giác đơn thuần mà còn kèm theo nhiều biểu hiện khác nhau như:
- Cảm giác kiến bò hoặc châm chích: Người bệnh có thể cảm thấy như hàng nghìn mũi kim nhỏ châm vào chân.
- Mất cảm giác ở chân: Khó nhận biết nóng, lạnh hoặc đau khi tiếp xúc.
- Cảm giác bỏng rát: Một số trường hợp xuất hiện cảm giác nóng ran hoặc rát ở lòng bàn chân.
- Yếu cơ chân: Chân có thể mất sức, khó đứng lâu hoặc đi lại.
- Đau lan dọc chân: Đau từ vùng thắt lưng lan xuống mông, đùi và bàn chân.
- Chuột rút hoặc co cứng cơ: Có thể xảy ra khi nghỉ ngơi hoặc lúc ngủ.
- Mất thăng bằng: Khó giữ ổn định cơ thể khi đi bộ.
3Nguyên nhân gây tê chân
Chèn ép dây thần kinh do tư thế
Khi ngồi bắt chéo chân quá lâu, ngồi xổm, quỳ lâu hoặc nằm đè lên chân, các dây thần kinh và mạch máu ở vùng chi dưới có thể bị chèn ép tạm thời. Điều này làm cản trở việc dẫn truyền tín hiệu thần kinh cũng như lưu thông máu đến chân.
Thông thường, triệu chứng tê sẽ giảm dần sau khi thay đổi tư thế hoặc vận động nhẹ nhàng. Tuy nhiên, nếu tình trạng chèn ép diễn ra lặp đi lặp lại trong thời gian dài, dây thần kinh có thể bị kích thích hoặc tổn thương, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện cảm giác tê kéo dài hơn.
Thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa
Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi phần nhân nhầy bên trong đĩa đệm cột sống thoát ra ngoài và gây chèn ép lên các rễ thần kinh. Trong khi đó, đau thần kinh tọa là tình trạng dây thần kinh tọa bị kích thích hoặc tổn thương. Đây là nguyên nhân thường gặp ở người lao động nặng, người ngồi nhiều hoặc người lớn tuổi.
Người bệnh thường không chỉ bị tê chân đơn thuần mà còn xuất hiện đau vùng thắt lưng lan xuống mông, mặt sau đùi và cẳng chân. Cơn đau có thể tăng lên khi cúi người, ho mạnh hoặc mang vác vật nặng. Nếu tình trạng chèn ép kéo dài mà không điều trị, người bệnh có thể xuất hiện yếu cơ và suy giảm khả năng vận động.
Thoát vị đĩa đệm có thể gây ra tình trạng tê chân
Hội chứng ống cổ chân
Hội chứng ống cổ chân là tình trạng dây thần kinh chày sau bị chèn ép tại vùng cổ chân. Người bệnh thường có cảm giác tê hoặc đau rát ở lòng bàn chân, cảm giác châm chích lan tới ngón chân hoặc mắt cá chân. Triệu chứng có xu hướng nặng hơn khi đi bộ, đứng lâu hoặc vận động nhiều.
Bệnh thần kinh do tiểu đường
Tiểu đường là một trong những nguyên nhân thường gặp gây tổn thương thần kinh ngoại biên. Tình trạng đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng dây thần kinh, khiến chức năng thần kinh suy giảm theo thời gian.
Triệu chứng thường bắt đầu ở bàn chân trước, sau đó lan dần lên cẳng chân. Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác tê, đau rát, châm chích hoặc giảm khả năng cảm nhận nhiệt độ. Một số trường hợp nặng còn có thể mất cảm giác hoàn toàn ở bàn chân, làm tăng nguy cơ chấn thương hoặc loét chân mà người bệnh không nhận ra. [2]
Thiếu vitamin nhóm B
Vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B1, B6 và B12, đóng vai trò quan trọng trong quá trình duy trì hoạt động của hệ thần kinh. Những vitamin này tham gia vào quá trình tạo lớp vỏ bảo vệ thần kinh và hỗ trợ dẫn truyền tín hiệu thần kinh.
Khi cơ thể thiếu hụt kéo dài, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như tê bì tay chân, yếu cơ, mệt mỏi, giảm trí nhớ hoặc giảm khả năng tập trung. Người cao tuổi, người ăn chay trường hoặc người mắc bệnh lý đường tiêu hóa thường có nguy cơ thiếu vitamin nhóm B cao hơn so với những đối tượng khác.
Rối loạn tuần hoàn máu
Để các cơ quan và dây thần kinh hoạt động bình thường, máu cần được lưu thông liên tục để cung cấp oxy và dưỡng chất. Khi tuần hoàn máu bị suy giảm, các mô và dây thần kinh ở chân sẽ không nhận đủ lượng máu cần thiết, từ đó dẫn đến hiện tượng tê chân.
Người bị rối loạn tuần hoàn thường không chỉ có cảm giác tê mà còn xuất hiện chân lạnh, đau khi đi bộ, chuột rút hoặc cảm giác nặng chân. Tình trạng này thường gặp ở người hút thuốc lá lâu năm, người mắc tăng huyết áp, béo phì hoặc xơ vữa động mạch.
Bệnh tự miễn
Một số bệnh tự miễn có thể gây tổn thương trực tiếp đến hệ thần kinh hoặc tạo phản ứng viêm kéo dài ảnh hưởng đến dây thần kinh ngoại biên. Khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô lành của cơ thể, chức năng thần kinh có thể bị rối loạn.
Các bệnh như đa xơ cứng, viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống hoặc hội chứng Guillain-Barré đều có thể gây tê chân. Ngoài triệu chứng tê bì, người bệnh còn có thể xuất hiện đau khớp, yếu cơ, mệt mỏi kéo dài hoặc giảm khả năng vận động. [3]
Đa xơ cứng là bệnh tự miễn có khả năng gây tê chân
4Tê chân có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của tê chân phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng này. Nếu tê chân xuất hiện do ngồi sai tư thế hoặc chèn ép thần kinh tạm thời thì thường không quá nghiêm trọng và có thể tự cải thiện.
Tuy nhiên, nếu hay bị tê chân kéo dài hoặc xuất hiện liên tục, đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý thần kinh, bệnh cột sống hoặc rối loạn mạch máu. Nếu không điều trị sớm, người bệnh có thể gặp biến chứng như giảm khả năng vận động, yếu cơ, teo cơ hoặc mất cảm giác kéo dài.
5Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh cần theo dõi tần suất xuất hiện cũng như các dấu hiệu đi kèm để đánh giá mức độ nghiêm trọng. Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Tê chân kéo dài nhiều ngày.
- Tình trạng tái phát thường xuyên.
- Tê lan từ lưng xuống chân.
- Đau dữ dội.
- Yếu cơ hoặc khó đi lại.
- Mất thăng bằng.
- Tiểu không kiểm soát.
- Chóng mặt hoặc nói khó.
6Cách điều trị tê chân
Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Mục tiêu điều trị là giảm triệu chứng và xử lý nguyên nhân nền. Một số phương pháp thường được áp dụng gồm:
- Điều trị nội khoa bằng thuốc: Bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc giảm đau thần kinh (Pregabalin, Gabapentin), thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), hoặc tiêm Corticoid tại chỗ đối với các trường hợp chèn ép rễ thần kinh nặng. Đồng thời, việc bổ sung vitamin nhóm B liều cao và thuốc kiểm soát đường huyết là bắt buộc nếu nguyên nhân do thiếu chất hoặc tiểu đường.
- Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Các bài tập kéo giãn cột sống, giải ép thần kinh, kết hợp với nhiệt trị liệu, sóng ngắn hoặc châm cứu giúp tăng cường tuần hoàn máu cục bộ. Phương pháp này kích thích quá trình tự chữa lành của các sợi thần kinh và giải phóng các điểm bị chèn ép cơ học một cách an toàn.
- Can thiệp ngoại khoa: Giải pháp phẫu thuật như mổ thoát vị đĩa đệm, phẫu thuật giải ép ống cổ chân chỉ được cân nhắc khi các biện pháp điều trị bảo tồn thất bại sau nhiều tháng hoặc khi có dấu hiệu chèn ép thần kinh cấp tính gây teo cơ, liệt chi.
7Cách phòng ngừa tê chân
Để bảo vệ hệ thần kinh ngoại biên và ngăn ngừa nguy cơ tái phát tình trạng tê chân, bạn nên chủ động thiết lập và duy trì các thói quen khoa học trong cuộc sống hàng ngày:
- Thay đổi tư thế làm việc linh hoạt: Tránh ngồi vắt chéo chân, ngồi xổm hoặc đứng quá lâu một chỗ. Bạn nên đứng dậy đi lại, vận động nhẹ nhàng sau mỗi 45 - 60 phút làm việc văn phòng.
- Tăng cường luyện tập thể dục thể thao: Duy trì thói quen đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc tập yoga tối thiểu 30 phút mỗi ngày nhằm kích thích lưu thông máu đều đặn đến các chi.
- Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng: Bổ sung đầy đủ các thực phẩm giàu vitamin nhóm B, canxi và magie như ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt, trứng, sữa, thịt bò và rau xanh đậm.
- Kiểm soát tốt các chỉ số sức khỏe: Khám sức khỏe định kỳ để theo dõi sát sao chỉ số đường huyết, huyết áp và mỡ máu, đồng thời tuyệt đối hạn chế uống rượu bia và hút thuốc lá để bảo vệ mạch máu.
Bạn cần bổ sung đủ vitamin nhóm B để phòng ngừa tê chân
Tê chân có thể chỉ là phản ứng tạm thời do ngồi sai tư thế hoặc vận động quá lâu, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến thần kinh, cột sống hoặc tuần hoàn máu. Việc hiểu rõ bị tê chân là bệnh gì, nhận biết nguyên nhân và các triệu chứng đi kèm sẽ giúp người bệnh chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe của mình. Nếu thấy bài viết hay, hãy chia sẻ ngay cho người thân và bạn bè cùng biết nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
