Trẻ sơ sinh bị cảm lạnh: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Cảm lạnh là một trong những bệnh lý hô hấp thường gặp, đặc biệt là với trẻ sơ sinh - đối tượng có cơ thể chưa thích nghi với môi trường bên ngoài. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa trẻ sơ sinh bị cảm lạnh qua bài viết dưới đây nhé!

1Tổng quan trẻ sơ sinh bị cảm lạnh

Cảm lạnh là tình trạng nhiễm trùng do virus gây ra ở mũi và họng, với các dấu hiệu như nghẹt mũi và chảy nước mũi.

Trẻ sơ sinh rất dễ bị cảm lạnh vì chúng thường xuyên tiếp xúc với trẻ lớn hơn. Ngoài ra, hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển đầy đủ để chống lại nhiều bệnh nhiễm trùng thông thường. Trong năm đầu đời, hầu hết trẻ sơ sinh bị cảm lạnh từ 6 - 8 lần, thậm chí có thể nhiều hơn nếu trẻ đi nhà trẻ.

Việc điều trị cảm lạnh ở trẻ sơ sinh tập trung vào việc làm giảm các triệu chứng, ví dụ như cho trẻ bú hoặc uống nhiều nước, giữ không khí ẩm và giúp trẻ thông thoáng đường thở.

Đối với trẻ sơ sinh rất nhỏ, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay khi có dấu hiệu đầu tiên của cảm lạnh để đảm bảo trẻ không mắc các bệnh nghiêm trọng hơn như viêm thanh quản, viêm phổi [1]

Cảm lạnh thường xảy ra ở trẻ sơ sinh do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện

2Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị cảm lạnh

Nguyên nhân gây cảm lạnh là do virus. Theo thống kê, có khoảng 200 loại virus gây cảm lạnh, trong đó Rhinovirus là loại phổ biến nhất. Các virus này xâm nhập vào cơ thể qua miệng, mắt hoặc mũi.

Trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm virus qua các con đường sau:

• Không khí: Người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện khiến cho virus xuất hiện trong không khí gây lây nhiễm cho trẻ.
• Tiếp xúc trực tiếp: Khi người bị cảm lạnh chạm vào tay của trẻ, virus cảm lạnh có thể lây sang cho trẻ. Trẻ có thể bị nhiễm bệnh sau khi chạm vào mắt, mũi hoặc miệng.
• Chạm vào đồ chơi: Một số virus có thể sống trên bề mặt trong 2 giờ hoặc lâu hơn. Trẻ có thể nhiễm virus bằng cách chạm vào bề mặt bị ô nhiễm, ví dụ như đồ chơi.[1]

Virus là nguyên nhân gây ra cảm lạnh

3Các triệu chứng cảm lạnh ở trẻ sơ sinh

Những dấu hiệu đầu tiên của cảm lạnh ở trẻ sơ sinh thường là:

• Nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi.
• Dịch mũi lúc đầu có màu trong, sau đó đặc dần và chuyển sang màu vàng hoặc xanh lá cây

Các dấu hiệu và triệu chứng khác của cảm lạnh ở trẻ sơ sinh có thể bao gồm:

• Sốt.
• Hắt hơi.
• Ho.
• Chán ăn.
• Cáu gắt.
• Khó ngủ.
• Khó bú mẹ hoặc bú bình do nghẹt mũi.[1]

Một số triệu chứng cảm lạnh có thể gặp ở trẻ sơ sinh

4Cảm lạnh có nguy hiểm cho trẻ sơ sinh không?

Cảm lạnh không gây nguy hiểm cho trẻ mà chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt ví dụ như quấy khóc hoặc ngủ không ngon giấc. Tuy nhiên, virus có thể phát triển thành bệnh nặng hơn, tiềm ẩn nguy hiểm cho trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ dưới 3 tháng tuổi.

May mắn là hệ miễn dịch của trẻ sẽ mạnh dần theo thời gian và sau mỗi lần mắc bệnh. Trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo và nhỏ hơn có thể bị cảm lạnh từ 6 - 8 lần mỗi năm.

Mặc dù một số loại virus thường xuất hiện vào mùa thu và mùa đông, nhưng trẻ sơ sinh có thể bị cảm lạnh vào bất kỳ thời điểm nào trong năm.

Tuy nhiên, ba mẹ vẫn nên theo dõi sát sao các triệu chứng của trẻ và đưa trẻ đi khám nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.[2]

5Các yếu tố nguy cơ gây cảm lạnh ở trẻ sơ sinh

Một số yếu tố khiến trẻ sơ sinh có nguy cơ mắc cảm lạnh cao hơn như:

• Hệ miễn dịch chưa trưởng thành: Trẻ sơ sinh dễ bị cảm lạnh vì hệ miễn dịch của trẻ chưa được tiếp xúc hoặc chưa phát triển khả năng kháng lại hầu hết các loại virus gây bệnh.
• Tiếp xúc với trẻ khác: Việc tiếp xúc với các trẻ khác, những trẻ chưa có thói quen rửa tay hoặc che miệng khi ho và hắt hơi, có thể làm tăng nguy cơ trẻ bị cảm lạnh.
• Thời điểm trong năm: Cảm lạnh phổ biến hơn từ mùa thu đến cuối mùa xuân, nhưng trẻ sơ sinh có thể bị cảm lạnh vào bất kỳ thời điểm nào trong năm.[1]

Có nhiều yếu tố có thể khiến trẻ sơ sinh bị nhiễm cảm lạnh

6Biến chứng của cảm lạnh ở trẻ sơ sinh

Cảm lạnh ở trẻ sơ sinh nếu không được điều trị thích hợp sẽ dẫn tới một số vấn đề như:

• Viêm tai giữa: Đây là biến chứng thường gặp nhất của cảm lạnh, xảy ra khi virus xâm nhập vào không gian phía sau màng nhĩ.
• Thở khò khè: Cảm lạnh có thể gây ra thở khò khè do dịch mũi làm không khí kém lưu thông.
• Viêm xoang cấp tính: Cảm lạnh kéo dài có thể dẫn đến nhiễm trùng bên trong xoang.
• Các bệnh nhiễm trùng khác: Cảm lạnh có thể dẫn đến các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác như viêm phổi, viêm tiểu phế quản và viêm thanh quản.[1]

Cảm lạnh ở trẻ sơ sinh nếu không được điều trị đúng cách có thể dẫn tới nhiều biến chứng

7Khi nào nên gọi cho bác sĩ

Khi trẻ có các dấu hiệu dưới đây

- Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi: Hãy gọi cho bác sĩ ngay khi trẻ có dấu hiệu cảm lạnh, đặc biệt là nếu trẻ bị sốt.

- Đối với trẻ từ 3 tháng tuổi trở lên: Hãy gọi cho bác sĩ nếu trẻ có các dấu hiệu sau:

• Số lần thay tã ít hơn bình thường (dấu hiệu mất nước).
• Sốt cao hơn 38°C.
• Bị đau tai hoặc cáu kỉnh bất thường.
• Mắt đỏ hoặc chảy dịch vàng hoặc xanh lá cây.
• Khó thở hoặc thở khò khè.
• Ho dai dẳng.
• Dịch mũi đặc, màu xanh lá cây kéo dài vài ngày.
• Các dấu hiệu hoặc triệu chứng khác khiến bạn lo lắng, chẳng hạn như tiếng khóc bất thường hoặc không thức dậy để bú.

- Đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức nếu trẻ:

• Từ chối bú hoặc uống nước.
• Ho mạnh đến mức nôn mửa hoặc thay đổi màu da.
• Ho ra dịch nhầy có máu.
• Khó thở hoặc tím tái quanh môi.
• Mệt mỏi hoặc buồn ngủ bất thường.[1]

Khi xuất hiện sốt, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế

Nơi khám chữa bệnh

Khi xuất hiện những dấu hiệu cần thăm khám, phụ huynh nên đưa trẻ tới các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám hay bệnh viện chuyên khoa Nhi, Nội, Hô hấp hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị kịp thời, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Hồ Chí Minh: Bệnh viện Nhi Đồng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương.
• Hà Nội: Bệnh viện Nhi Trung Ương, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai.

8Điều trị trẻ sơ sinh bị cảm lạnh

a. Nguyên tắc điều trị:

Hầu hết các trường hợp cảm lạnh ở trẻ sơ sinh không cần điều trị bằng thuốc. Bệnh thường tự khỏi sau vài ngày. Thuốc kháng sinh không có tác dụng vì chúng chỉ tiêu diệt vi khuẩn, trong khi cảm lạnh do vi rút gây ra.

Bạn tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dùng thuốc ho và cảm lạnh không kê đơn. Vì những sản phẩm này không hiệu quả ở trẻ dưới 6 tuổi và có thể gây ra tác dụng phụ nguy hiểm.

FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) khuyến cáo không sử dụng các loại thuốc này cho trẻ dưới 4 tuổi.

Để hạ sốt và giúp bé dễ chịu hơn, bạn có thể sử dụng paracetamol (ví dụ: Efferalgan, Hapacol...) hoặc ibuprofen (ví dụ: Motrin, Advil...) nếu bé trên 6 tháng tuổi.

Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trên bao bì để đảm bảo bạn cho bé uống đúng liều lượng theo cân nặng và độ tuổi. Tuyệt đối không cho trẻ dùng bất kỳ loại thuốc nào có chứa aspirin. Aspirin có thể làm tăng nguy cơ mắc hội chứng Reye, một bệnh hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm.

b. Biện pháp chăm sóc tại nhà:

Để giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn, hãy cho trẻ nghỉ ngơi nhiều và thử một trong những biện pháp khắc phục tại nhà sau:

• Bổ sung nước: Cho bé bú mẹ thường xuyên hơn hoặc cho bé uống dung dịch bù nước và điện giải oresol. Đối với trẻ trên 6 tháng tuổi, bạn cũng có thể cho bé uống nước lọc. Việc bổ sung nước sẽ giúp ngăn ngừa mất nước và giữ ẩm cho mũi và miệng của bé.
• Xịt nước muối sinh lý và hút dịch nhầy: Nếu bé bị nghẹt mũi, khó thở, bạn hãy xịt vài giọt nước muối sinh lý vào mỗi bên lỗ mũi để làm loãng dịch nhầy. Sau đó, sử dụng dụng cụ hút mũi để loại bỏ dịch nhầy. Rửa sạch đầu hút mũi bằng xà phòng và nước sau mỗi lần sử dụng. Nếu bạn tự pha nước muối sinh lý, hãy sử dụng nước cất hoặc nước đun sôi để nguội.
• Sử dụng máy tạo độ ẩm: Máy tạo độ ẩm phun sương mát sẽ giúp tăng độ ẩm trong không khí và ngăn ngừa khô mũi cho bé. Vệ sinh máy tạo độ ẩm sau mỗi lần sử dụng để tránh vi khuẩn và nấm mốc phát triển.
• Xông hơi ấm: Nếu bé bị viêm thanh khí phế quản, việc hít thở hơi nước ấm trong phòng tắm hoặc tiếp xúc với không khí mát mẻ có thể giúp giảm ho.[3]

Cha mẹ nên tiến hành hút đờm cho trẻ thường xuyên

9Phòng ngừa trẻ sơ sinh bị cảm lạnh

Không có vắc-xin phòng ngừa cảm lạnh. Biện pháp phòng ngừa tốt nhất là rửa tay thường xuyên kết hợp với thay đổi thói quen lành mạnh trong cuộc sống.

• Không tiếp xúc với người bệnh: Cách ly trẻ hoàn toàn với người bệnh trong nhà.
• Rửa tay sạch sẽ: Rửa tay trước khi cho bé ăn hoặc chạm vào bé. Rửa tay thật kỹ bằng xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây.
• Vệ sinh không gian sống: Thường xuyên vệ sinh đồ chơi và núm vú giả của trẻ. Vệ sinh các bề mặt thường xuyên chạm vào để tránh lây nhiễm virus.
• Ho và hắt hơi vào khăn giấy: Nhằm hạn chế lây nhiễm nhất có thể. Sau đó, hãy nhớ rửa tay sạch sẽ để loại bỏ virus.[1]

Cha mẹ cần rửa tay sạch sẽ trước khi chăm sóc trẻ để hạn chế lây nhiễm

10Các câu hỏi thường gặp

Trẻ sơ sinh bị cảm lạnh có nên tắm không?

Trẻ sơ sinh bị cảm lạnh có thể tắm được. Việc này sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn. Chả mẹ có thể sử dụng nước ấm để tắm cho trẻ. Lưu ý, nên tắm nhanh trong vòng 3-5 phút ở nơi kín gió, sau đó lau khô để trẻ không bị lạnh.
Một điểm khác cần lưu ý là chỉ nên tắm khi trẻ không sốt, nên tắm vào khoảng từ 3-4 giờ chiều, tránh tắm muộn.

Trẻ sơ sinh bị cảm lạnh bao lâu thì khỏi?

Nếu trẻ bị cảm lạnh mà không có biến chứng thì sẽ khỏi trong vòng 10 đến 14 ngày. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan mà cần theo dõi diễn biến bệnh của trẻ. Nếu xuất hiện bất thường thì nên đến ngay các cơ sở y tế để được điều trị kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm.[1]

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn các thông tin về tình trạng trẻ sơ sinh bị cảm lạnh. Nếu thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!