Đau hạ sườn phải là một triệu chứng phổ biến, có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, đây cũng là dấu hiệu quan trọng để nhận biết các bệnh lý gan mật. Bởi gan nằm ở vùng hạ sườn phải, bất kỳ tổn thương nào ở gan đều có thể gây đau vùng này.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các nguyên nhân gây đau hạ sườn phải, từ đó chủ động theo dõi sức khỏe và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời.
1Đau hạ sườn phải là gì?
Đau bụng vùng hạ sườn phải là tình trạng đau bụng xảy ra ở vùng nằm dưới xương sườn phải và bụng phía trên. Đây là vị trí tương ứng của gan, đường mật và ruột già lên thành bụng trước nên thường gợi ý các bệnh lý tại khu vực này.[1]
Đau hạ sườn phải có liên quan mật thiết đến bệnh lý gan mật
2Nguyên nhân gây đau hạ sườn phải
Sỏi mật
Túi mật là một túi nhỏ nằm ở dưới gan, chịu trách nhiệm dự trữ dịch mật. Nếu trong túi mật có chứa sỏi kích thước lớn gây kẹt, viêm trong đường mật thì có thể khiến người bệnh gặp đau tức hạ sườn phải.
Cơn đau hạ sườn phải có thể rất dữ dội, thành từng cơn kèm theo sốt, vàng da thường là những dấu hiệu điển hình kèm theo của bệnh sỏi mật.
Sỏi mật có thể gây đau hạ sườn phải
Áp xe gan
Áp xe gan là tình trạng xuất hiện ổ mủ viêm khu trú trong gan. Cơn đau có cảm giác trằn - nặng tăng lên khi người bệnh di chuyển nhiều hoặc ho, hắt hơi.
Các vấn đề đường tiêu hoá
Ngoài các biểu hiện về gan mật, triệu chứng đau bụng vùng hạ sườn phải có thể gặp ở một số tình trạng bất thường hoặc bệnh lý đường tiêu hóa như:
- Đầy bụng, khó tiêu: với các trường hợp rối loạn tiêu hóa, người bệnh có thể đau bụng âm ỉ ở phía trên kết hợp với triệu chứng căng tức bụng, khó chịu, nôn và buồn nôn.
- Bệnh lý đại tràng: người bệnh mắc viêm đại tràng mạn tính hoặc bệnh Crohn cũng là nguyên nhân gây đau bụng hạ sườn phải.
Viêm loét dạ dày có thể là nguyên nhân gây đau hạ sườn phải
Viêm tuỵ cấp
Phần đầu tụy nằm ở vùng bụng giữa và phải bụng trên. Vì thế, khi xảy ra viêm tụy cấp (đặc biệt ở viêm tuỵ cấp do sỏi) người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như:
- Đau bụng thượng vị và hạ sườn phải dữ dội, lan khắp bụng.
- Có thể lan ra phía sau lưng.
- Kèm theo buồn nôn, nôn mửa và sốt.
Nhóm bệnh lý liên quan gan - đường mật trong gan
Đặc biệt, các triệu chứng đau bụng vùng hạ sườn phải thường gặp ở một số bệnh lý vùng gan mật như:
3Các triệu chứng kèm theo của một số bệnh lý liên quan đến đau hạ sườn phải
Để có thể chẩn đoán nguyên nhân gây đau bụng hạ sườn phải, cần chú ý đến một số triệu chứng liên quan như:
- Sốt.
- Tiêu chảy hoặc táo bón.
- Nôn mửa, buồn nôn.
- Da vàng, củng mạc mắt vàng.
- Nước tiểu vàng đậm, phân trắng.
- Đau khi hít thở sâu.[1]
4Xác định nguyên nhân gây đau hạ sườn phải
Để chẩn đoán nguyên nhân gây hạ sườn phải, bên cạnh việc khai thác tiền sử bệnh lý, thăm khám lâm sàng, bác sĩ cũng có thể chỉ định một số phương pháp cận lâm sàng như:
Xét nghiệm
- Xét nghiệm máu: đây là kỹ thuật giúp phát hiện những bất thường về men gan, chỉ số gợi ý tắc nghẽn đường mật hoặc tình trạng viêm tụy cấp (amylase). Ngoài ra, xét nghiệm máu có thể giúp phát hiện sớm tình trạng nhiễm trùng trong cơ thể.
- Phân tích nước tiểu; xét nghiệm phân: là các xét nghiệm giúp đánh giá tình trạng ứ đọng bilirubin ở bệnh gan mật.
Nội soi tiêu hoá trên
Đối với các nguyên nhân gây đau bụng hạ sườn phải do bệnh lý dạ dày, sỏi đường mật kẹt, bác sĩ có thể dùng nội soi để quan sát các tổn thương như:
- Nội soi thực quản - dạ dày - tá tràng.
- Nội soi mật tụy ngược dòng.
Siêu âm
Siêu âm là phương pháp cận lâm sàng giúp bác sĩ quan sát được cấu trúc của gan, phát hiện các ổ viêm nhiễm và áp xe gan. Ngoài ra, đây cũng là kỹ thuật giúp phát hiện sớm các loại sỏi trong đường mật hoặc viêm tụy cấp.
Siêu âm có thể giúp bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân gây đau hạ sườn phải
Chụp cắt lớp vi tính
Chụp cắt lớp vi tính có thể giúp bác sĩ phát hiện sớm những bất thường của vùng gan mật. Bên cạnh đó, phương pháp này cũng giúp bác sĩ quan sát được cấu trúc đường tiêu hóa nhằm chẩn đoán các bệnh lý đại tràng mạn tính.
Chụp cộng hưởng từ (MRI)
Cộng hưởng từ là kỹ thuật chẩn đoán hiệu quả, có giá trị cao đối với các bệnh lý đường mật như sỏi hoặc nhiễm trùng. Tuy nhiên, giá thành của phương pháp này khá cao nên thường được áp dụng với những trường hợp khó chẩn đoán.[4]
5Khi nào cần gặp bác sĩ
Khi có các dấu hiệu sau
Đau bụng hạ sườn phải là triệu chứng gợi ý các bệnh lý vùng gan mật. Vì thế, người bệnh nên đến bệnh viện thăm khám sớm khi kèm theo các biểu hiện sau:
Các bệnh viện uy tín
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ bệnh gan mật, người bệnh nên đến khoa tiêu hóa của các bệnh viện địa phương. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo một số địa chỉ uy tín như:
- Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Thống Nhất, Bệnh viện Đại học Y dược Tp Hồ Chí Minh…
- Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Quân đội Trung ương 108, Bệnh viện Xanh Pôn…
6Điều trị đau hạ sườn phải
Tùy theo nguyên nhân gây đau hạ sườn bên phải, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp như:
Điều trị bằng thuốc
Việc điều trị bằng thuốc thường áp dụng với những trường hợp bệnh lý mức độ nhẹ và liên quan đến viêm nhiễm như áp xe, nhiễm trùng đường mật. Một số thuốc thường dùng như:
Bác sĩ có thể dùng thuốc để điều trị bệnh lý gây đau hạ sườn phải
Nội soi
Phương pháp nội soi thường được áp dụng cho các trường hợp sỏi đường mật. Khi đó, bác sĩ sẽ dùng thiết bị nội soi để loại bỏ hoặc gắp sỏi mật ra ngoài.
Phẫu thuật
Bên cạnh các biện pháp điều trị nội khoa với thuốc hoặc can thiệp nhỏ như nội soi, một số bệnh lý gan mật cần được tiến hành phẫu thuật để loại bỏ hoàn toàn căn nguyên như:
- Sỏi ống mật chủ.
- Sỏi túi mật.
- Áp xe gan.
- Viêm tụy cấp hoại tử.[4]
Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn có thêm nhiều kiến thức bổ ích về nguyên nhân gây đau bụng hạ sườn phải. Bạn nên kịp thời phát hiện các triệu chứng bất thường và đến khám bác sĩ sớm.
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
