Hạ huyết áp tư thế đứng: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Hạ huyết áp tư thế đứng là một tình trạng thường gặp với triệu chứng choáng váng, chóng mặt khi đứng dậy đột ngột từ tư thế nằm hoặc ngồi. Hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân cũng như cách điều trị hạ huyết áp tư thế đứng qua bài viết dưới đây nhé!

1Hạ huyết áp tư thế đứng là gì?

Hạ huyết áp tư thế đứng là tình trạng chóng mặt khi đứng dậy từ tư thế ngồi hoặc nằm do huyết áp giảm đột ngột. Trọng lực đẩy máu dồn về phần dưới cơ thể, dẫn đến giảm lượng máu cung cấp lên cho não tạm thời gây ra chóng mặt hoặc thậm chí là ngất xỉu.[1]

Hạ huyết áp tư thế đứng là tình trạng choáng váng khi đứng dậy đột ngột

2Nguyên nhân gây hạ huyết áp tư thế đứng

Ngoài nguyên nhân do trọng lực, hạ huyết áp tư thế còn có một số nguyên nhân khác làm giảm lượng máu dồn về tim để cung cấp cho não như sau:

• Mất nước do nôn mửa, tiêu chảy, sốt, hoặc ra nhiều mồ hôi... gây giảm thể tích máu và hạ huyết áp khi thay đổi tư thế đột ngột.
• Vấn đề tim mạch như nhịp tim chậm, suy tim, bất thường về van tim... làm giảm khả năng bơm máu của tim.
• Bệnh nội tiết như suy giáp, suy tuyến thượng thận, hạ đường huyết... đặc biệt là tiểu đường có thể gây tổn thương thần kinh phản xạ điều hòa huyết áp.
• Rối loạn thần kinh như bệnh parkinson, sa sút trí tuệ, rối loạn thần kinh tự chủ... có thể làm rối loạn khả năng kiểm soát huyết áp của cơ thể.[2]

Hạ huyết áp tư thế do mất nước, bệnh tim mạch, nội tiết và thần kinh

3Yếu tố nguy cơ hạ huyết áp tư thế đứng

Hạ huyết áp tư thế có thể xuất hiện ở tất cả mọi người nhưng thường xảy ra ở một số đối tượng có yếu tố nguy cơ nhất định như sau:

• Người trên 65 tuổi, các tế bào cảm nhận để phát tín hiệu điều hòa huyết áp lão hóa và hoạt động kém đi.
• Sử dụng một số thuốc điều trị các bệnh như cao huyết áp, bệnh parkinson, trầm cảm, rối loạn cương dương...
• Nằm lâu ngày do tuổi già, bệnh tật hay tai nạn.
• Sử dụng rượu bia.
• Tiếp xúc với môi trường có nhiệt độ cao có thể gây đổ mồ hôi nhiều và mất nước.
• Phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong 24 tuần đầu của thai kỳ.

Người trên 65 tuổi có nguy cơ cao bị hạ huyết áp tư thế

4Triệu chứng hạ huyết áp tư thế đứng

Triệu chứng hạ huyết áp tư thế đứng thường xảy ra đột ngột, thoáng qua với triệu chứng chính là chóng mặt hoặc choáng váng khi đứng dậy. Ngoài ra, còn có một số biểu hiện khác kèm theo như:

• Nhìn mờ.
• Buồn nôn, nôn.
• Đau ngực, đau vai hoặc đau cổ.
• Thường xuyên cảm giác mệt mỏi, thiếu sức lực và khó tập trung.
• Hồi hộp, nhịp tim đập nhanh .
• Cảm thấy nóng bức và đổ mồ hôi nhiều.
• Khó thở.[3]

Các triệu chứng hạ huyết áp tư thế thường xảy ra đột ngột và thoáng qua

5Cách đo huyết áp tư thế đứng

Đo huyết áp tư thế là một nghiệm pháp đơn giản, nhanh chóng để giúp hỗ trợ chẩn đoán chính xác người bệnh có bị hạ huyết áp tư thế đứng hay không.

• Đo huyết áp cả hai tư thế nằm và đứng để so sánh. Nếu người bệnh không thể đứng, thì có thể do ở tư thế ngồi thẳng.
• Bắt buộc phải sử dụng cùng một máy đo huyết áp và đo ở cùng một cánh tay.
• Đo ở các thời điểm: 5 phút sau khi nằm đầu ngang, 1 phút và 3 phút khi người bệnh đứng.
• So sánh huyết áp đo được ở lúc đứng và nằm.[4]

Nếu người bệnh không thể đứng được thì có thể đo huyết áp ở tư thế ngồi

6Biến chứng hạ huyết áp tư thế đứng

Hạ huyết áp tư thế ở mức độ nhẹ thường không gây ra bất kì biến chứng gì. Tuy nhiên, đối với người cao tuổi, hạ huyết áp tư thế kéo dài có thể là nguy cơ của nhiều biến chứng liên quan đến té ngã, đột quỵ, các bệnh tim mạch như suy tim, rối loạn nhịp tim.

7Chẩn đoán hạ huyết áp tư thế đứng

Lâm sàng

Đầu tiên, bác sĩ khai thác thông tin về triệu chứng và các bệnh lý kèm theo. Sau đó, sẽ tiến hành đo huyết áp của người bệnh ở hai tư thế đứng vào nằm để so sánh.

Hạ huyết áp tư thế được chẩn đoán xác định khi huyết áp tâm thu giảm ≥ 20 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương giảm ≥ 10 mmHg.[5]

Đo huyết áp là tiêu chuẩn để chẩn đoán hạ huyết áp tư thế đứng chính xác nhất

Cận lâm sàng

Một số xét nghiệm khác được thực hiện nhằm tìm ra nguyên nhân gây hạ huyết áp tư thế:

• Xét nghiệm máu để kiểm tra tình trạng thiếu máu cũng như kiểm tra đường trong máu có bị hạ thấp không.
• Kiểm tra tình trạng tim mạch bằng điện tâm đồ (ECG), siêu âm tim: có thể cho thấy những thay đổi trong nhịp tim hoặc cấu trúc tim.
• Nghiệm pháp bàn nghiêng (người bệnh được nằm trên một cái bàn có khả năng thay đổi từ tư thế ngang sang tư thế thẳng đứng).
• Một số xét nghiệm khác như: đường máu, điện giải, hormone tuyến giáp...

Điện tâm đồ là cận lâm sàng cơ bản để kiểm tra chức năng co bóp của cơ tim

8Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Hạ huyết áp tư thế không gây nguy hiểm cho người bệnh khi ở mức độ nhẹ và các triệu chứng xảy ra thoáng qua. Tuy nhiên, bạn cần đi gặp bác sĩ khi có một số dấu hiệu dưới đây, đặc biệt là người lớn tuổi:

• Chóng mặt, choáng váng kéo dài, gây ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày.
• Xuất hiện các triệu chứng kèm theo như: khó thở, đau ngực, buồn nôn.
• Ngất xỉu, mất ý thức trong vài giây.

Hãy đi khám bác sĩ hay khi bạn xuất hiện các dấu hiệu trên

Địa chỉ khám chữa bệnh uy tín

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn nên đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám hay bệnh viện chuyên khoa Tim mạch hoặc các bệnh viện đa khoa tai địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, bệnh viện Nhân dân Gia Định.
• Hà Nội: Bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108, bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Y Dược Hà Nội.

9Điều trị hạ huyết áp tư thế đứng

Điều trị hạ huyết áp tư thế chủ yếu là điều trị nguyên nhân. Trong trường hợp nhẹ, người bệnh có thể chỉ cần thay đổi lối sống như cách ăn uống, tập luyện. Thuốc có để được chỉ định để điều trị khi bệnh ở mức độ nặng do các nguyên nhân xác định.

Điều trị bằng thuốc

Các loại thuốc giúp tăng huyết áp và tăng thể tích máu được sử dụng để điều trị hạ huyết áp tư thế như: droxidopa (Northera), midodrine (Orvaten), pyridostigmine (Mestinon, Regonol)... Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các loại thuốc này.

Chăm sóc cá nhân

Biết cách chăm sóc bản thân đóng vai trò rất quan trọng trong việc điều trị hạ huyết áp tư thế đứng. Dưới đây là một số phương pháp tự chăm sóc đơn giản, dễ thực hiện:

• Đeo tất y khoa đến thắt lưng để giúp máu từ chân đổ về tim dễ dàng hơn. Lưu ý, nên cởi tất ra khi đi ngủ hoặc khi nằm.
• Bổ sung nhiều nước cho cơ thể, đặc biệt là khi ra mồ hôi nhiều để ngăn tình trạng giảm thể tích máu.
• Hạn chế uống rượu bia.
• Bổ sung muối trong chế độ ăn: Việc này phải được thực hiện cẩn thận và theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Luyện tập thể dục thường xuyên để giúp tăng lưu thông mạch máu, cơ tim khỏe hơn để bơm máu cho cơ thể.

Vớ nén giúp lượng máu từ chân về tim dễ dàng hơn

10Biện pháp phòng ngừa hạ huyết áp tư thế đứng

• Đứng dậy một cách từ từ, chậm rãi.
• Không nên giữ nguyên tư thế nằm hoặc ngồi một thời gian lâu.
• Không bắt chéo chân khi ngồi lâu.
• Không đứng nguyên một chỗ lâu mà hãy cử động, di chuyển chân của bạn.[6]

Hạ huyết áp tư thế đứng thường xảy ra ở người già trên 65 tuổi, gây ra bởi rất nhiều nguyên nhân. Bạn có thể phòng ngừa tình trạng này bằng cách thay đổi lối sống bao gồm tập luyện và thói quen ăn uống. Hãy chia sẻ bài viết này tới những người xung quanh của bạn, đặc biệt là người có dấu hiệu hạ huyết áp tư thế như đã kể trên nhé!