Cổ trướng là tình trạng tích tụ lượng lớn dịch trong khoang phúc mạc. Tình trạng này có thể tiến triển từ từ hoặc nhanh chóng, biểu hiện có thể rầm rộ hoặc không có triệu chứng tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Cùng tìm hiểu về cổ trướng qua bài viết dưới đây nhé!
1Cổ trướng là gì?
Cổ trướng là sự tích tụ dịch bên trong ổ bụng - vị trí giữa lá thành và lá tạng của màng bụng. Cổ trướng thường là biến chứng của xơ gan và một số bệnh gan khác.
Đôi khi còn xuất hiện trong các bệnh lý ác tính, lao màng bụng, suy tim sung huyết, suy thận. Dịch cổ trướng thường có màu vàng nhạt, trong suốt, không lợn cợn.[1]
Cổ trướng là tình trạng khoang phúc mạc tích tụ lượng lớn dịch
2Nguyên nhân
Nguyên nhân liên quan đến gan
Xơ gan là nguyên nhân phổ biến nhất gây cổ trướng, chiếm khoảng 80% các trường hợp. Một số bệnh gan phổ biến có thể tiến triển thành xơ gan bao gồm: viêm gan B mạn, viêm gan C mạn, nghiện rượu bia lâu năm và bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.[2]
Xơ gan là nguyên nhân phổ biến nhất gây cổ trướng
Nguyên nhân không liên quan đến gan
Các nguyên nhân ngoài gan dẫn đến cổ trướng tương đối ít gặp và thường là dấu hiệu một nặng của bệnh. Chúng có thể bao gồm: suy tim, suy thận mạn, suy dinh dưỡng nặng, lao màng bụng.[3]
Suy tim có thể gây ra cổ trướng
3Dấu hiệu cổ trướng
Cổ trướng có thể tiến triển từ từ hoặc nhanh, đột ngột tùy thuộc vào nguyên nhân gây cổ trướng. Thậm chí trong một số trường hợp, cổ trướng mức độ nhẹ có thể không biểu hiện triệu chứng mà chỉ phát hiện được qua siêu âm hoặc CT-Scan.
Khi lượng dịch tích tụ trong khoang phúc mạc nhiều hơn, cổ trướng có thể gây ra một số các triệu chứng như:
Bụng căng to, rốn lồi có thể là dấu hiệu của cổ trướng
4Biến chứng của cổ trướng
Các biến chứng nguy hiểm có thể gặp trong cổ trướng như tràn dịch màng phổi, thoát vị rốn, thoát vị bẹn.
Bên cạnh đó, tùy vào nguyên nhân gây ra cổ trướng mà một số biến chứng khác của bệnh có thể đi kèm với cổ trướng, chẳng hạn như:
Cổ trướng có thể gây ra biến chứng thoát vị rốn
5Cách chẩn đoán
Dịch trong khoang phúc mạc ở người bệnh cổ trướng là dịch tự do, vì vậy ở tư thế đứng dịch có xu hướng tụ xuống phía dưới làm bụng xệ xuống dưới, ngược lại ở tư thế nằm dịch có xu hướng bè ra hai bên. Đặc tính này có thể góp phần giúp phân biệt cổ trướng và béo bụng.
Bên cạnh đó, khi thăm khám bác sĩ có một số phương pháp giúp phát hiện dịch cổ trướng như gõ đục vùng thấp, dấu sóng vỗ.
Các dấu hiệu trên đặc biệt có ý nghĩa khi người bệnh có tiền sử xơ gan, viêm gan do virus, do rượu, suy tim, suy thận.
Ngoài ra, để làm rõ chẩn đoán bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm như:
- Siêu âm hoặc chụp CT-Scan: là phương tiện hình ảnh học quan trọng giúp chẩn đoán cổ trướng.
- Xét nghiệm dịch báng: chọc dịch báng đề làm một số xét nghiệm như đếm tế bào, cellblock, ADA dịch, LDH dịch, Protein dịch, nhuộm soi, cấy dịch giúp đánh giá tính chất dịch báng.
- Xét nghiệm máu: bao gồm Albumin máu, Protein máu, LDH máu giúp đánh giá chức năng gan.
Xét nghiệm dịch báng giúp xác định tính chất dịch báng
6Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu có các dấu hiệu nghi ngờ cổ trướng như bụng căng to, rốn lồi, tăng cân nhanh không chủ ý kèm khó thở khi nằm, buồn nôn và nôn. Nhất là khi bạn có tiền sử mắc các bệnh lý như xơ gan, viêm gan do virus, nghiện rượu.
Bạn nên gặp bác sĩ nếu có dấu hiệu bụng căng to kèm khó thở khi nằm
Nơi khám chữa bệnh cổ trướng
Nếu gặp phải các dấu hiệu cảnh báo cổ trướng như trên, bạn nên đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám hay bệnh viện chuyên khoa Tiêu hóa - Gan mật. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tại TP.HCM: Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, Bệnh viện Chợ Rẫy.
- Tại Hà Nội: Bệnh Viện E, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.
7Các phương pháp chữa bệnh cổ trướng
Sử dụng thuốc
Thuốc lợi tiểu là phương pháp giảm lượng dịch báng hiệu quả trong nhiều trường hợp. Thuốc giúp tăng đào thải muối và nước ra khỏi cơ thể nhằm giảm áp lực trong lòng mạch và cô đặc máu.
Điều này giúp ngăn ngừa sự thoát dịch, đồng thời kéo dịch trở lại lòng mạch để đào thải qua nước tiểu.
Trong quá trình điều trị cổ trướng bằng thuốc lợi tiểu, người bệnh thường được bác sĩ yêu cầu giảm lượng muối và rượu nạp vào để theo dõi các chỉ số có trong máu.
Thuốc lợi tiểu được dùng phổ biến để điều trị cổ trướng
Chọc tháo dịch báng
Chọc tháo dịch báng là một phương pháp xâm nhập, bác sĩ sẽ sử dụng một cây kim dài để chọc vào khoang phúc mạc và tháo dịch báng qua cây kim này.
Phương pháp này có thể làm tăng nguy cơ viêm phúc mạc nhiễm khuẩn tiên phát, do đó nó thường chỉ được cân nhắc trong trường hợp báng bụng nặng.
Chọc tháo dịch báng được chỉ định khi cổ trướng mức độ nặng
Các phương pháp khác
Trong trường hợp xơ gan cổ trướng nặng có nhu cầu tháo dịch báng thường xuyên, bác sĩ có thể cân nhắc việc đặt một ống nối lâu dài trong cơ thể người bệnh. Ống nối này giúp điều chỉnh lưu lượng máu xung quanh gan.[3]
Theo thời gian, khi tình trạng bệnh ngày càng nặng lên và không đáp ứng với điều trị, bác sĩ có thể sẽ đề nghị ghép gan. Đây là phương pháp được áp dụng cho phần lớn người mắc bệnh gan ở giai đoạn cuối.
Phẫu thuật ghép gan có thể được đề nghị trong giai đoạn cuối của bệnh gan
8Phòng ngừa bệnh cổ trướng
Không phải khi nào cổ trướng cũng có thể phòng ngừa được, chẳng hạn như ở người bệnh xơ gan thì tình trạng xơ gan cổ trướng là không thể phòng ngừa.
Tuy nhiên, bạn vẫn có thể giảm nguy cơ bị cổ trướng bằng cách phòng ngừa các nguyên nhân gây ra nó. Trong đó, việc bảo vệ sức khỏe gan với những thói quen sinh hoạt lành mạnh là điều thiết yếu, bao gồm:
- Tránh hoặc hạn chế uống rượu bia hoặc các chất kích thích khác gây hại cho gan.
- Hạn chế ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn.
- Nên ăn nhạt, giảm ăn đồ muối, mắm để giảm lượng muối nạp vào cơ thể.
- Thường xuyên tập thể dục, quản lý tốt cân nặng.
- Tiêm phòng vaccine viêm gan B.
- Hạn chế các nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan B bằng cách quan hệ tình dục an toàn, tránh tái sử dụng kim tiêm, xăm.
Tiêm vaccine viêm gan B giúp dự phòng mắc viêm gan B
Xơ gan là nguyên nhân phổ biến nhất gây cổ trướng, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như phù phổi, bệnh não ga.. Bạn hãy chia sẻ bài viết tới mọi người nếu thấy hữu ích nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
