Đau bụng dữ dội thường là biểu hiện của các bệnh lý nguy hiểm và cấp tính như sỏi mật gây tắc nghẽn hay thậm chí là ung thư dạ dày. Trong nhiều trường hợp sẽ dẫn đến các biến chứng nặng nề hoặc ảnh hưởng đến tính mạng nếu không được chữa trị kịp thời. Hãy cùng bài viết dưới đây tìm hiểu về nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị đau bụng cấp nhé!
1Đau bụng dữ dội là dấu hiệu bệnh lý nào?
Xuất huyết
Xuất huyết là tình trạng mất máu do các mạch máu bị tổn thương và thường do các nguyên nhân như:
- Hội chứng Mallory-Weiss: vết rách niêm mạc không xuyên thấu ở thực quản đầu xa và dạ dày đầu gần do nôn ói, nôn khan hoặc nấc cụt gây ra.
- Thai ngoài tử cung.
- Các chấn thương mạnh ở vùng bụng.
- Lá lách bị vỡ.
- Vỡ túi phình động mạch chủ bụng.
Nhiễm trùng
Nhiễm trùng dẫn đến đau bụng dữ dội thường do các bệnh lý gây ra như:
Thiếu máu cục bộ
Thiếu máu cục bộ là tình trạng máu không thể hoặc bị hạn chế lưu thông đến một số bộ phận nhất định, bao gốm các nguyên nhân như:
- Bệnh Buerger: phản ứng viêm và các cục máu đông trong lòng mạch máu khiến lượng máu đến nuôi các chi bị suy giảm dẫn đến tổn thương.
- Viêm đại tràng.
- Thiếu máu cục bộ mạc treo: khiến lưu lượng máu đến ruột già và ruột non bị suy giảm dẫn đến thiếu máu và tổn thương các mô ở ruột.
- Thoát vị nghẹt: đây là biến chứng nặng nhất của các bệnh về thoát vị dẫn đến rối loạn chức năng, tuần hoàn và rối loạn tổ chức các cơ quan.
- Xoắn tinh hoàn.
Bệnh đường tiêu hóa
Các thức ăn, nước uống dễ trở thành vật cản trong hệ thống tiêu hóa gây nên đau bụng dữ dội và có thể xảy ra do một số bệnh lý dưới đây:
- Bệnh viêm ruột (IBD).
- Lồng ruột: một phần của ruột bị lồng vào phần tiếp theo gây tắc ruột và đôi khi dẫn đến thiếu máu cục bộ.
- Tắc ruột: là hiện tượng giảm các chức năng cơ học hay ngừng hoàn toàn việc vận chuyển các chất trong ruột dẫn đến đau thắt, nôn ói, bí trung đại tiện.
Các lỗ thủng
Các lỗ thủng ở các cơ quan trong bụng có thể dẫn đến đau bụng dữ dội, thường do một số nguyên nhân sau gây nên:
- Hội chứng Boerhaave: xuất hiện khi vỡ thực quản do nôn ói quá mạnh. Các vị trí thủng thường là cổ, ngực, vùng thượng vị hoặc vùng bụng trên.
- Loét đường tiêu hóa: Xuất hiện các vết loét trên niêm mạc đường tiêu hóa gồm dạ dày, thực quản, tá tràng và ruột.
- Viêm loét dạ dày.
- Bệnh ruột quay: gồm những bất thường do sự xoay và cố định không hoàn toàn của ruột. Đây là một dị tật của đường tiêu hóa, thường xuất hiện ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Rối loạn nội tiết và chuyển hóa
Các rối loạn trong hệ thống nội tiết cũng có thể dẫn đến đau bụng dữ dội:
- Urê huyết: là tình trạng nồng độ Urê trong máu cao và đây có thể được coi là các biểu hiện của suy thận.
- Nhiễm toan Ceton: đây là biến chứng cấp tính của bệnh đái tháo đường đặc trưng bởi các dấu hiệu như tăng đường huyết, tăng ceton trong máu và nhiễm toan chuyển hóa.
- Bệnh Addison: là một dạng rối loạn hormone khiến chứng năng của vỏ thượng thận suy giảm, tiến triển âm thầm và gây ra các triệu chứng buồn nôn, nôn, huyết áp thấp...
- Rối loạn chuyển hóa Porphyrin: tình trạng cơ thể không có khả năng tạo ra phân tử heme đúng cách (heme là 1 thành phần của hemoglobin) dẫn đến đau bụng, nôn ói.
Các vấn đề liên quan đến máu
Các bệnh lý liên quan đến huyết học (máu, tế bào máu, tủy xương, tiểu cầu) có thể gây tình trạng đau bụng cấp:
Nhiễm độc
Các độc tố từ thuốc, hóa chất, vết cắn của động vật có thể khiến tình trạng đau bụng trở nên dữ dội hơn:
- Nhiễm độc chì.
- Nhiễm độc kim loại nặng.
- Ngộ độc nicotine (trong thuốc lá).
- Vết cắn của một số loại nhện và bọ cạp.
Viêm ruột (IBD) là một trong những nguyên nhân gây đau bụng dữ dội
2Dấu hiệu
Ngoài dấu hiệu dễ nhận thấy là bụng đau dữ dội, người bệnh có thể quan sát thấy các dấu hiệu sau đi kèm:
- Rối loạn tiêu hóa: có thể xuất hiện tiêu chảy, táo bón, chướng bụng...
- Sút cân, chán ăn: người bệnh sẽ thường bị sụt cân nhanh do chán ăn và mệt mỏi.
- Sốt: người bệnh có thể gặp các triệu chứng như ớn lạnh, sốt cao trên 38ºC, mồ hôi tiết ra nhiều hơn bình thường.
- Buồn nôn hoặc nôn ói: người bệnh có thể cảm thấy buồn nôn, nôn mửa,...
- Vàng da, niêm mạc: là triệu chứng rõ ràng nhất của bệnh lý đường mật. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp các triệu chứng như ngứa da, các phản ứng dị ứng,...
Sụt cân là dấu hiệu của đau bụng dữ dội
3Cách chẩn đoán
Hỏi bệnh và tiền sử bệnh
Chẩn đoán đau bụng dữ dội cần phải dựa trên hỏi bệnh và tiền sử của bệnh nhân bao gồm:
- Thời gian đau: đau liên tục hay từng cơn.
- Cường độ đau.
- Có đang hành kinh không.
Cận lâm sàng
Để chẩn đoán cận lâm sàng đau bụng dữ dội, bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm và kiểm tra để tìm ra nguyên nhân gây ra đau bụng. Các xét nghiệm thường được sử dụng bao gồm:
- Xét nghiệm phân hoặc nước tiểu.
- Xét nghiệm máu.
- Nội soi đại tràng.
- Chụp CT.
- Siêu âm bụng.
- Chụp X-quang bụng đứng không sửa soạn. [1]
4Khi nào cần gặp bác sĩ
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Bạn nên đến gặp bác sĩ ngay để được thăm khám và điều trị nếu gặp các dấu hiệu sau:
- Đau bụng kéo dài, không rõ nguyên nhân.
- Sốt kéo dài.
- Buồn nôn, nôn bất thường.
- Ói ra máu, đi cầu phân đen hoặc lẫn máu đỏ tươi, tiểu máu.
- Vàng da niêm.[2]
Nơi khám chữa đau bụng dữ dội
Hãy đến các trung tâm y tế gần nhất, các khoa tiêu hoá của các bệnh viện hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín để được thăm khám và chữa trị:
- Tại TP Hồ Chí Minh: Bệnh viện Nhân dân 115, bệnh viện Nhiệt đới, bệnh viện Đại học Y dược, bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Nguyễn Tri Phương,...
- Tại Hà Nội: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bệnh viện Đại học Y Hà Nội, bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện E Hà Nội, Viện Y học cổ truyền Trung ương,...
5Các phương pháp chữa đau bụng dữ dội
Sử dụng thuốc
Điều trị đau bụng phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra nó, do đó, bác sĩ có thể chỉ định điều trị:
- Sử dụng thuốc giảm đau.
- Ngăn ngừa trào ngược axit.
- Điều trị loét hoặc nhiễm trùng.
Tránh sử dụng thuốc giảm đau không kê đơn như aspirin và ibuprofen, chúng có thể gây kích ứng dạ dày và có thể làm cho cơn đau trở nên trầm trọng hơn.
Lưu ý: Việc sử dụng thuốc cần được bác sĩ hướng dẫn điều trị, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc.
Phẫu thuật
Đau bụng có nhiều nguyên nhân và cách điều trị khác nhau. Tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp cho bệnh nhân.
Trong một số trường hợp, chẳng hạn như sỏi mật hoặc viêm ruột thừa, phẫu thuật có thể là cách điều trị tối ưu nhất. [2]
Thay đổi chế độ ăn uống và lối sống
Một số thay đổi về chế độ ăn uống và lối sống có thể giúp giảm đau bụng do đầy hơi và khó tiêu:
- Chia thành các bữa ăn nhỏ trong ngày giúp giảm áp lực lên dạ dày và hệ tiêu hóa.
- Ăn chậm, nhai kỹ thức ăn giúp tiêu hóa tốt hơn và giảm đau bụng do đầy hơi.
- Không uống nước quá lạnh hoặc quá nóng.
- Tránh ăn thực phẩm khó tiêu: đồ ăn nhanh, đồ hộp, thực phẩm chiên, nướng hay các loại thực phẩm chứa nhiều đường.
- Kiểm soát căng thẳng: bằng cách tập yoga, hát karaoke, đọc sách,...
- Hạn chế sử dụng chất kích thích: rượu, bia, cà phê, thuốc lá,...
- Ngồi thẳng sau khi ăn, tránh nằm xuống trong ít nhất 2 giờ để giúp tiêu hóa tốt hơn.
- Tập thể dục nhẹ nhàng thường xuyên.
6Các cách giảm đau bụng tại nhà
Trước khi áp dụng các phương pháp làm giảm đau bụng ngay tại nhà, người bệnh bắt buộc phải hiểu rõ nguyên nhân gây đau bụng của mình.
Vì vậy, đau bụng cấp, dữ dội không nên giảm đau bụng tại nhà, tốt nhất nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, phù hợp, tránh biến chứng xảy ra:
- Chườm ấm: là phương pháp hữu ích và đơn giản để giảm đau bụng. Nhiệt độ ấm giúp thư giãn cơ bụng và điều hòa nhiệt độ làm giảm cơn đau bụng do hội chứng ruột kích thích hay kinh nguyệt.
- Ăn thực phẩm dễ tiêu hóa: chuối, táo, rau xanh, thực phẩm nhiều chất xơ,... giúp hệ tiêu hóa hoạt động thuận lợi hơn, ngăn ngừa táo bón.
- Uống nhiều nước, có thể bổ sung vitamin từ nước ép: giúp thúc đẩy quá trình tiêu hóa và chuyển hóa chất dinh dưỡng trong thức ăn.
- Bổ sung lợi khuẩn cho đường ruột: giúp giảm các triệu chứng đau bụng, đầy hơi và tiêu chảy nhờ tác dụng của probiotic - là lợi khuẩn giúp cân bằng độ pH và cải thiện hệ vi khuẩn trong ruột. [2]
Nhiệt độ ấm giúp thư giãn và giảm đau bụng
Bài viết trên đã cung cấp những thông tin về nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng tránh đau bụng cấp. Nếu bạn cảm thấy bài viết hay và bổ ích thì hãy chia sẻ đến những người thân yêu nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
