Đau bụng trên rốn: Nguyên nhân và cách điều trị

Đau bụng trên rốn có thể do rất nhiều nguyên nhân gây ra. Đau bụng vùng này thường liên quan đến các bệnh lý của cơ quan trong ổ bụng như dạ dày, gan, lách, tụy và hệ thống đường mật. Cùng tìm hiểu đau bụng trên rốn qua bài viết dưới đây nhé!

1Đau bụng trên rốn là gì?

Đau bụng trên rốn là cảm giác đau xuất hiện ở khu vực giữa xương sườn và rốn, thường liên quan đến các cơ quan như dạ dày, gan, lách, tụy, túi mật, ống dẫn mật hoặc các cấu trúc khác như cơ bụng, phúc mạc, thận và niệu quản.

Tuy nhiên, nếu cơn đau bụng kèm theo triệu chứng khó thở hoặc tức ngực, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bất thường ở tim hoặc phổi. Trong trường hợp này, người bệnh cần được thăm khám và điều trị khẩn cấp để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.[1]

Đau bụng trên rốn có thể liên quan đến các bệnh lý về cơ quan trong ổ bụng

2Các vị trí đau bụng trên rốn

Các vị trí đau bụng trên rốn có thể chia thành:

• Đau bụng trên bên trái: hay còn gọi là vùng hạ sườn trái, vị trí này chủ yếu liên quan đến đại tràng, lách.
• Đau bụng trên bên phải: hay vùng hạ sườn phải, đau vùng này thường liên quan đến các bệnh lý do gan hoặc hệ thống đường mật, tụy.
• Đau bụng trên ở giữa: thường được gọi là đau thượng vị, các cơn đau xảy ra ở vị trí này có thể xuất hiện trong bệnh lý viêm loét dạ dày - tá tràng.

Đau bụng vùng thượng vị thường liên quan đến dạ dày

3Các nguyên nhân gây đau bụng trên

Khó tiêu

Khó tiêu thường đi kèm với biểu hiện đau lâm râm vùng thượng vị, chướng bụng và ợ nóng. Điều này có thể liên quan đến tình trạng trào ngược dạ dày thực quản (GERD).

Khó tiêu thường kèm theo đau bụng vùng thượng vị và ợ nóng

Viêm loét dạ dày tá tràng

Viêm loét dạ dày tá tràng là bệnh lý dạ dày phổ biến, thường xảy ra trong bối cảnh nhiễm vi khuẩn Hp dạ dày hoặc dịch vị dạ dày quá axit.

Bệnh gây ra cảm giác đau rát hoặc nhói vùng thượng vị, thậm chí đau dữ dội như dao đâm khi vết loét sâu gây thủng tạng.

Viêm loét dạ dày có thể gây ra các cơn đau nhói vùng thượng vị

Thoát vị

Thoát vị được mô tả là tình trạng xảy ra khi một cơ quan trong cơ thể bị đẩy ra khỏi vị trí bình thường thông qua một lỗ hổng hoặc điểm yếu của cấu trúc bao quanh. Các loại thoát vị ở bụng thường gặp là thoát vị bẹn, thoát vị rốn, thoát vị hoành.

Khi bị thoát vị, người bệnh thường có cảm giác đau tức, khó chịu ở vị trí thoát vị. Cảm giác đau sẽ tăng lên đột ngột và dữ dội khi có thoát vị nghẹt hoặc kẹt (cầm tù).

Thoát vị hoành gây đau vùng bụng trên rốn

Sỏi mật

Sỏi mật là sỏi hình thành trong hệ thống đường mật, bao gồm túi mật, đường mật trong và ngoài gan. Bệnh thường gây đau khi sỏi làm tắc nghẽn đường mật, đặc biệt là ống mật chủ.

Sự nghẽn có thể biểu hiện bằng các triệu chứng đau đột ngột ở vùng hạ sườn phải, thường kèm theo sốt và vàng da.

Sỏi mật có thể gây đau vùng hạ sườn phải

Đau bụng thai kỳ

Đau bụng trên rốn là hiện tượng phổ biến khi mang thai, do thai nhi phát triển và chèn ép vào các cơ quan ở vùng bụng trên hoặc do sự căng giãn của cơ, dây chằng và các mô.

Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài, dữ dội hoặc nhói mạnh thì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo biến chứng trong thai kỳ.

Đau bụng trên rốn là triệu chứng thường gặp trong thai kỳ

Căng cơ bụng

Căng cơ bụng chủ yếu xảy ở người chơi thể thao, vận động nhiều hoặc bưng bê vật nặng. Điều này có thể làm cho cơ bụng gồng, hoạt động quá mức và dẫn đến căng, đau vùng bụng trên rốn.

Căng cơ bụng do gồng bụng khi tập luyện quá mức sẽ dẫn tới đau bụng

Các nguyên nhân khác

Ngoài ra, người bệnh còn có thể bị đau bụng vùng trên rốn do một số nguyên nhân sau:

• Bệnh gan: đau gan có thể xảy ra khi bị viêm gan cấp tính hoặc viêm gan mạn tính do rượu bia, virus viêm gan.
• Viêm tụy: có thể gây ra các cơn đau dữ dội vùng trên rốn xuất hiện sau một bữa ăn thịnh soạn, nhiều dầu mỡ.
• Tắc ruột: khi lòng ruột bị tắc nghẽn, nhu động ruột sẽ tăng lên để cố gắng đẩy phần thức ăn đi qua chỗ tắc nghẽn, bệnh thường biểu hiện bằng các cơn đau bụng.
• Bất thường về lách: cường lách, lách to gặp trong nhiễm trùng hoặc xơ gan có thể gây ra tình trạng đau ở vùng trên rốn. Nguy hiểm hơn là các trường hợp, lách bị vỡ hoặc chảy máu sau tai nạn.
• Bệnh lý về thận và niệu quản: bao gồm viêm thận bể thận, sỏi niệu quản có thể gây ra các cơn đau quặn thận.
• Viêm phúc mạc: là một trường hợp cấp cứu, thường xảy ra khi tình trạng nhiễm trùng các cơ quan trong phúc mạc nghiêm trọng và lan ra phúc mạc. Bệnh có thể gây ra triệu chứng đau bụng dữ dội, có thể kèm theo sốt.
• Các bệnh lý về tim phổi như nhồi máu cơ tim, viêm màng ngoài tim, lao phổi không điển hình.

Viêm tụy cấp có thể biểu hiện bằng các cơn đau bụng dữ dội sau ăn

4Cách chẩn đoán đau bụng trên rốn

Để chẩn đoán đau bụng trên rốn, trước hết bác sĩ sẽ hỏi người bệnh một số câu hỏi về tình trạng đau bụng của người bệnh bao gồm tính chất cơn đau, các triệu chứng đi kèm và tiền sử bệnh.

Sau đó tiến hành khám bệnh để phát hiện các dấu hiệu bất thường như xác định lại vị trí đau, tình trạng chướng bụng, các điểm gồ lên trên bụng, khám các cơ quan.[2]

Một số xét nghiệm có thể được chỉ định như:

• Xét nghiệm máu: bao gồm công thức máu và các xét nghiệm sinh hóa máu nhằm tìm kiếm các bất thường gợi ý cơ quan tổn thương hoặc tình trạng nhiễm trùng.
• Siêu âm bụng: đây là một xét nghiệm thường quy được chỉ định rộng rãi, vì có thể khảo sát tốt nhiều cơ quan trong ổ bụng, cho phép phát hiện các bệnh lý thường gặp gây đau bụng như sỏi mật, sỏi thận, tắc ruột.
• Chụp X-quang: ít được chỉ định hơn trong chẩn đoán đau bụng trừ các trường hợp đau bụng nghi có liên quan đến thủng tạng rỗng, chấn thương.
• CT-Scan: có thể khảo sát khách quan và chính xác hơn trong nhiều bệnh lý như viêm tụy, lách to, gan to, tắc ruột, đau do cột sống, phát hiện các khối u.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): khi CT-SCan là chưa đủ để chẩn đoán bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thêm MRI để chẩn đoán tốt hơn các tổn thương.
• Nội soi đường tiêu hóa trên hay nội sói thực quản - dạ dày - tá tràng, xét nghiệm này có thể cho bác sĩ khảo sát cơ quan từ bên trong qua đó chẩn đoán chính xác hơn về vị trí và mức độ của tổn thương.
• Nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP): thường được chỉ định trong bệnh lý về hệ thống đường mật, tụy, xét nghiệm này không chỉ cho phép đánh giá chính xác mà còn có thể hỗ trợ can thiệp điều trị khi cần.

Siêu âm bụng là một xét nghiệm thường quy khi chẩn đoán bệnh nhân đau bụng

5Cách điều trị đau bụng trên rốn

Tự chăm sóc tại nhà

Đau bụng trên rốn mức độ nhẹ và có thể tự thuyên giảm trong vài giờ hoặc vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách, do đó chế độ chăm sóc tại nhà cho người đau bụng là rất quan trọng và thường bao gồm:

• Bổ sung đầy đủ nước và điện giải: đau bụng có thể kèm theo tiêu chảy, nôn hoặc sốt do đó người bệnh cần chú ý bổ sung đủ nước bằng nước lọc hoặc nước điện giải và tránh sử dụng rượu, trà hoặc cà phê trong thời gian đau bụng.
• Hạn chế các thực phẩm dễ kích thích: không nên các món ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng khi đau bụng để đường tiêu hóa được nghỉ ngơi và ổn định trong một khoảng thời gian.
• Nghỉ ngơi và thư giãn giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn.
• Chườm ấm tại vị trí đau có thể giúp giảm đau bụng hiệu quả.[3]

Uống nước nhiều giúp bù lượng nước khi bị tiêu chảy, nôn mửa

Sử dụng thuốc

Với mức độ đau bụng trên rốn nhẹ hoặc vừa, người bệnh có thể giảm đau bằng cách thực hiện đúng các chế độ chăm sóc tại nhà phối hợp với việc sử dụng thuốc.

Các loại thuốc không kê đơn thường được sử dụng để giảm đau bụng là thuốc giảm đau, thuốc chống co thắt đường ruột, thuốc kháng axit dạ dày, thuốc giúp giảm chướng bụng, đầy hơi.

Uống thuốc chống co thắt ruột giúp giảm đau do tắc ruột

6Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bạn bị đau bụng dai dẳng hoặc thường xuyên tái phát hoặc cơn đau trở nên dữ dội thì bạn nên đến gặp bác sĩ, ngoài ra bạn cũng nên đến khám nếu đau bụng trên rốn có kèm theo các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Bụng gồng cứng, đau dữ dội toàn bụng.
• Sốt cao, ớn lạnh.
• Nôn ra máu hoặc đi cầu ra máu.
• Chóng mặt, khó thở.
• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu vàng đậm và phân nhạt màu.
• Sờ thấy khối gồ lên ở bụng.
• Sụt cân nhanh bất thường.

Đau bụng vùng hạ sườn phải kèm vàng da là một dấu hiệu cảnh báo

7Cách phòng ngừa đau bụng trên rốn

Các biện pháp phòng ngừa sau không những giúp người bệnh giảm nguy cơ đau bụng trên rốn mà còn có tác dụng nâng cao sức khỏe tổng quát của người bệnh, đó là:

• Tập thể dục thường xuyên.
• Uống đủ nước.
• Ăn uống khoa học, tránh ăn các thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhanh.
• Tập thói quen ăn chậm, nhai kỹ.
• Tránh vừa ăn vừa làm việc khác như xem phim hoặc chơi game.
• Thư giãn sau bữa ăn giúp tiêu hóa tốt hơn.
• Tránh nằm ngay sau bữa ăn.
• Giảm căng thẳng bằng các bài thiền, yoga để kiểm soát stress.
• Chú ý an toàn vệ sinh thực phẩm, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá.

Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng tiêu hóa

Đau bụng trên rốn ở mức độ nhẹ có thể thuyên giảm trong vài giờ hoặc vài ngày nếu người bệnh được chăm sóc đúng cách. Bạn hãy chia sẻ bài viết nếu thấy hữu ích nhé!